(Công nhân Cảng Hải Phòng hay Nhà văn?)
Đã hơn ba mươi năm, chưa
ai thấy ông Phiện đi làm bằng xe đạp. Từ nhà tới xí nghiệp gần bốn cây số, ông
bước thủng thẳng như người đi dạo. Không ít lần các đồng nghiệp đi cùng đường
mời ông lên xe, ông chỉ nhệch miệng cười thay cho lời cám ơn rồi xua tay cho họ
đi trước. Ấy vậy mà chưa chắc người kia đã tới xí
nghiệp trước, bởi họ đã là công nhân bốc vác cảng tránh sao khỏi tụ tập quán
xá. Thời gian với ông Phiện luôn chính xác như chiếc máy đo.
Không phải quá túng bấn mà
ông không sắm được chiếc xe đạp. Thời xưa nói vậy còn nghe được, nay lương khá,
chiếc xe đạp cũ của Nhật có đáng là bao. Cũng không phải ông không biết đi xe.
Có công có việc ông vẫn đi chiếc xe còn mới, đồ i - nốc sáng bóng. Chiếc xe ấy
dành cho con trai ông đi học đỡ mệt. Ông phân bua: “Đi bộ quen rồi, đâu có thể
lười chẩy thây như mấy thằng trẻ ranh ở tổ này”. Mấy đứa trẻ lắc đầu: “ Chiụ bố
già, sống ki bo thế để vợ con nó phá à. Sống phải biết hưởng thụ”. chúng còn
dám dạy khôn ông già! Ông nhăn mũi, xịt miếng nước bọt qua kẽ răng: “Đời còn
dài con ạ!”
Đời còn dài, còn nhiều
thay đổi. Hơn ba mươi năm trước, ông là chàng trai mảnh dẻ, cơ bắp đuồn đuỗn ẩn
mãi đâu dưới lớp da đen xạm, nhưng không lười và ngang ngạnh như mấy đứa trẻ
bây giờ. Công việc bốc vác bấy giờ thực sự là bốc bằng tay, vác bằng vai, đâu
có cơ giới hóa như bây giờ để lấy cớ chây ì. Những bao gạo nặng một tạ tì xiết
xuống vai, xuống cổ trong sáu tiếng liền khiến cho lớp da đỏ rộp như phải bỏng,
những cạnh hòm khứa sâu xuống bắp vai thành vết lõm cả ngày không đầy lên được,
những cuộn giấy nặng ba tạ, vần xa hàng trăm mét muốn xé toạc cơ lưng, chưa một
lần ông than phiền. Nghề nghiệp đã cô đọng, hun đúc cơ thể ông những cơ bắp nổi
cuộn như sóng, đặc biệt là những u chai ở hai vai, sau gáy nổi gồ lên như bướu,
dáng đi ậm ịch, khuỳnh khuỳnh như chú gấu. Bọn trẻ đùa, nắn nắn những u chai
trên người ông với thái độ cợt nhả khiến ông nổi cáu: “Còn đời các con đấy!”. Ông xịt miếng nước bọt qua kẽ răng. Nói
vậy thôi, đời chúng đâu phải vất vả như đời ông, công việc bây giờ nhàn tênh.
-Uống bia đã bố Phiện ơi!
Chúng chỉ mời rơi, ông
muốn xịt miếng nước bọt qua kẽ răng trước những kẻ mặt đỏ tím lịm như miếng
tiết đọng, mồm miệng bóng nhẫy thức ăn, ngồi ngả ngớn trên ghế. Động tác xịt
nước bọt của ông thật điệu nghệ, chỉ khẽ nhếch mép một tiếng tạch nhỏ phát ra
là lập tức miếng nước bọt được bắn ra khá xa.
-Làm thằng bốc vác không
ăn để vợ nó phá à, lấy sức đâu mà làm!
Triết lý bần tiện của
những kẻ ngồi lê quán xá. Ông đáo mắt về phía kẻ vừa nói. Thằng Tiến “ngoác”,
khi nãy giả vờ đau bụng về trước để mình ông vật lộn nốt xe hàng. Thế ra hắn ra
đây ngồi với mấy tay áo sơ mi trắng làm trên văn phòng, miệng dính đầy bọt bia
trắng như xà phòng hâng hấc cười ngạo mạn trơ những chiếc răng dài như răng chó
đói ra như để đe dọa ông. Bộ mặt mỏng thế mưu mô lắm, nghiệp bốc vác hắn chẳng
mong. Thây kệ hắn, chẳng phải bận tâm, ông thấy lợm trong cổ muốn xịt miếng
nước bọt nhưng kín vỉa hè là người ngồi, là những bàn thức ăn đầy ngộn. Ông cố
nén, kéo chiếc áo bảo hộ lên lau những dòng mồ hôi chảy dài trên mặt.
-Trông như chú gấu già,
hôm nào đi làm về cũng thấy ông ấy say, uống ở đâu thế? - Mấy đứa chủ quán hỏi
khách hàng là những công nhân còn nhễ nhại mồ hôi ngồi oải trên ghế.
-Có mà say tình! Vô phúc
lấy phải trẻ ranh, đã vậy lại là con điếm không công ăn việc làm, nuôi báo cô.
Chúng nó nói để cố tình
cho ông nghe thấy. Mặc! Chúng nó đã được như ông à. Cổ họng ông đắng chát, muốn
đổ một cốc bia mát lạnh vào cổ họng cho dịu, nhưng như thế là hủy hoại sức
khỏe. Nhìn Tiến “ngoác” thì thấy, khi mới vào làm từng múi cơ nổi vồng trên cơ
thể, thế mà chỉ năm sau da tái thâm, sọm đi như mới ốm dậy. Chỉ tại uống nhiều!
Không chỉ có Tiến “ngoác”, xung quanh ông thấm đẫm hơi men trộn với mùi mồ hôi
chua nồng. Chúng muốn nói gì thì nói, ông luồn lách, bước qua, vấp phải chân
ghế, cứ trên vỉa hè ông đi. Về nhà hẳn có cốc trà đá vợ ông pha sẵn.
Bốn mươi tuổi ông mới lấy
được vợ. Nguyên do là tính hay cáu bẳn và ù lì ít quan hệ, mọi người kết luận
vậy. Ông không nghĩ thế, chuyện vợ chồng âu cũng là do duyên số, đến hẹn thì về
với nhau. Ngày xưa khu tập thể còn hẻo lánh, một vài dãy nhà dựng tạm, mái giấy
dầu, vách ngăn bằng bìa, bằng cót... bằng bất cứ thứ gì nhặt nhặnh được ngoài
cảng, cỏ dại mọc ngập lối đi. Qua lại nơi đây thường xuyên là không ít những cô
gái đã tàn tạ nhan sắc, họ rất khéo trong việc moi từng đồng tiền lẻ trong túi
của các anh công nhân xa nhà, xa vợ con. Mặc cho mọi người với thú vui ấy của
mình, ông tránh xa.
Ngày ấy, đi làm về vừa
bước chân vào cửa, Phiện phải chựng lại bởi trong phòng có hai người đàn bà.
Người lớn tuổi hơn ở khu tập thể này đã nhẵn mặt đang ngồi chạng chân giữa nhà
nhặt sạn trong giá gạo. Người đàn bà còn trẻ lần đầu tiên xuất hiện ở đây ngồi
trên giường Phiện, đôi mắt sợ sệt nhìn quanh.
-Mới đấy, còn làm cao, mày
gạ được nó mất hẳn cho mày tháng lương! - Mấy đồng nghiệp cùng phòng thì thầm
vào tai Phiện, nét mặt lộ rõ vẻ bực tức.
Chàng trai tân khó chịu,
nhăn mũi xịt miếng nước bọt qua kẽ răng ra cửa.
Tối ấy, người đi làm ca,
người đi tìm thú vui của mình không ở hội đỏ đen thì cũng ở những người đàn bà
lang bạt. Trong phòng chỉ còn Phiện cùng cô gái trẻ vẫn ngồi co ro từ lúc đến ở
góc giường. Đêm muộn! Không thấy ai về. Có lẽ mọi người sẽ vùi mình ở đâu đó
thâu đêm bởi hôm nay là ngày kì lương. Phiện rụt rè bảo cô gái:
-Cô ngủ giường tôi cho
yên, giường khác nhỡ đêm hôm có người về không có chỗ nằm.
Nói xong, Phiện trải chiếu
ngủ ngoài hè. Trời mát mẻ dễ chịu nhưng không sao ngủ được, hết trong màn lại
chui ra ngoài, chỉ có một mình đối mặt với thinh không tĩnh lặng, hình ảnh cô
gái cứ hiện lên trước mắt Phiện tồi tội, đôi mắt hoảng hốt mỗi khi có người đến
gần khiến Phiện động lòng thương. Cô gái có khuôn mặt vuông khổ hạnh nhưng sống
mũi thẳng, cái miệng nhỏ xinh, đỏ hồng lại khiến cô dịu dàng, xinh xắn. Nếu hồi
chiều, cô ta huyên thuyên như mọi người đàn bà vẫn qua đây thì Phiện đã dứt
khoát như mọi khi, hoặc Phiện sẽ đuổi đi nếu gặp đứa lì lợm Phiện sẽ đi nơi
khác ngủ. Đằng này cô ấy cứ yên lặng, đến bữa ăn cũng không dám ngồi vào mâm.
Trong phòng bật lên tiếng
khóc rấm rứt của cô gái. Phiện rụt rè đẩy cửa vào, bật đèn. Cô gái vẫn ngồi
nguyên vị trí từ lúc đến, bó gối ở góc giường, gương mặt đầy nước mắt.
-Cô sao thế?
Có người hỏi cô gái khóc
to hơn, tiếng khóc đầy tủi cực. Trời xui đất khiến thế nào, một người nhát như
Phiện lại dám ngồi xuống cạnh cô gái giữa đêm hôm. Cô kể, cô đã có chồng, chồng
cô mải mê với công việc đào vàng thành thử lấy nhau đã ba năm mà gần chồng chỉ
tính được theo ngày cho nên chưa con cái gì. Làm ăn thua lỗ, anh chồng phải nợ
lãi, về quê bán nhà, đánh vợ trọng thương rồi bỏ đi đâu không biết. Ra viện cô
không biết phải về đâu, nhà thì không còn, bố mẹ đẻ không còn ai. Nghe theo lời
mách bảo của người đàn bà hư hỏng đến thành phố này tìm kế sinh nhai. Ai ngờ
lại là công việc này. Có lúc cô đã nghĩ tới việc phải nhắm mắt đưa chân để mà
sống.
Lần đầu tiên Phiện được
tâm sự với người khác giới thâu đêm để rồi sáng sau xin nghỉ ca làm, bỏ hết vốn
liếng mua nguyên vật liệu, san đám đất bỏ hoang đầu hồi xây nên tổ ấm đầu tiên
ở khu tập thể này.
Chuyện nhà cửa chật chội
khiến hai vợ chồng ông day dứt mỗi khi nhìn đứa con trai ngày càng phổng phao.
Phải có nơi ăn chốn ở cho tương lai của nó. Nghĩ lại thấy tiếc, ngày xưa đất
hoang mênh mông, quây lấy khoảnh thật rộng, không xây nên được nay bán đi cũng
thừa tiền mua được miếng đất rộng rãi ven thành, đến khi nghỉ hưu hai vợ chồng
chăm chút mảnh vườn, con lợn con gà cũng đủ tiêu. Nay sống chen chúc, xây lấn
sang nhau một phân là lập tức nói với nhau bằng vũ khĩ mạnh. Bàn tính mãi hai
người không thống nhất được quan điểm. Ông muốn bán nhà ra vùng ven sống, không
được đám đất như mong ước nhưng cũng sẽ được rộng rãi thoáng mát, cũng có chỗ
dành riêng cho con học hành. Bà do dự, nay bệnh tật công việc cuốc xới không
làm nổi, nhà có chật nhưng ở vị trí mặt đường, bà sẽ quanh quẩn với hàng nước,
tuy chẳng nhiều nhặn gì nhưng cũng thêm được vào cùng đồng lương của chồng.
Gần một tháng chưa có hạt
mưa nào, nóng đến nhược người. Ông ngửa cổ uống một hơi dài cốc trà đá, uống
đến lạnh tê cuống họng, trong cổ đọng lại rin rít của thứ trà ngon thấy sảng
khoái. Ông lau những giọt mồ hôi lăn dài trên mặt nói với vợ:
-Bà có thấy mấy hôm nay
nhà mình khổ vì trời nóng không. Bệnh của bà phải nghỉ ngơi tĩnh dưỡng mới khỏe
được. Mà bán thêm cái hàng nước ấy bà kiếm ngày được bao nhiêu, lại sinh đau
yếu thêm tiền thuốc cũng không đủ.
Bà vỗ nhẹ lên ngực cho dễ
chịu, nói dằn dỗi, trong khóe mắt dân dấn nước:
-Biết vậy! Thì bây giờ tôi
theo ý ông. Thằng Tiến “ngoác” mua nhà bên này xong rồi, muốn mua luôn nhà mình
để tiện kinh doanh, trả giá hơn bên ấy, ý ông thế nào?
-Mai kia ông về hưu nhàn
rỗi, có đám đất làm thêm thế cũng thuận.
-Bà nói phải, cái nghề của
tôi bây giờ không động chân động tay là suy sụp nhanh lắm.
-Có tay gì ở phòng tổ chức
khi sáng ngồi uống nước có nói chuyện, đưa ông về tổ nấu nước hay vệ sinh gì
đấy chờ ngày về hưu...
-Thế thì chết tôi rồi! Về
đấy lương được bao nhiêu... Tôi phải lên phòng tổ chức hỏi xem sao. - Nói vậy
nhưng ông bỗng dừng lời đắn đo: - Mà đời tôi đã biết phòng tổ chức rộng hẹp thế
nào đâu, giờ lên biết ăn nói thế nào.
Bà biết chồng buồn nên
tránh ánh mắt nhìn của ông.
Được chuyển đến nơi ở mới
rộng rãi, có khoảnh đất nho nhỏ sau nhà, đúng như mơ ước bấy lau nay lẽ ra ông
phải mừng nhưng nỗi phấp phỏng chờ quyết định của phòng tổ chức khiến niềm vui
không được trọn vẹn. Mấy lần bước chân tới khu văn phòng, muốn rẽ vào phòng tổ
chức nhưng lại quay ra, làm vậy khác nào cầu cạnh người ta. Tiến “ngoác” hứa
hỏi hộ cũng chẳng thấy trả lời, mua được nhà mới nghỉ liền cả tuần chưa thấy đi
làm. Vợ con ông được ở nhà mới thật vui. Bà ấy bận rộn cả ngày, lo quét dọn
trước sau cho sặch sẽ, tỉa lại hàng rào hoa giấy cho bớt rườm rà. Mỗi khi ông
giục bà nghỉ tay lại thấy nét mặt bà trở nên đăm chiêu. Bà ca cẩm, giọng nói
vướng nghẹn nơi cổ:
-Chẳng lẽ về già ông lại
phải nuôi báo cô tôi. Lương chẳng được là bao.
Ông càng thêm sốt ruột,
bước chân, bước chân thêm phần vội vã hơn miết trên mặt đường.
Ông Mạnh nhận quyết định
nghỉ hưu thấy sung sướng, cười nói bả lả suốt ca làm. Sau vài năm nữa, ông thèm
có được tâm trạng như vậy. Ông biết sức mình còn khỏe lắm, đến khi bằng tuổi
ông Mạnh ông còn dư sức hơn nhiều, chuyển về tổ vệ sinh khác nào bị cùm chân
cùm tay lại, còn cùm thêm cả chi tiêu hàng ngày của gia đình.
Ông Mạnh có bữa chia tay
với tổ. Lần đầu tiên ông tụ tập quán xá. Thực lòng ông không thích, lại thêm
nỗi buồn, xong ca làm muốn về ngay nhưng làm với nhau mấy chục năm thế sao
được, từ chối không đành. Ông chọn chiếc ghế trong cùng, chậm rãi nhấp từng
ngụm bia mát lạnh.
-Lần đầu tiên được tiếp bố
già, bố phải uống thật say để con lấy may.
Cô chủ quán hơ hớ cười,
đặt những cốc bia sủi đầy bọt trắng xuống trước mặt ông, cổ áo để quá trễ khoe
bộ ngực trắng hồng. Cô ta quá đỏng đảnh, ông muốn xịt miếng nước bọt qua kẽ
răng. Lượng bia trôi vào dạ dầy của mọi người không có định lượng, men bia
khiến cảm giác âm thanh mất nhạy cảm, ai cũng phải cố gào thật to như sợ người
nghe không hiểu ý mình. Bọn trẻ như cuồng, hãnh diện khoe số lượng cốc đã cạn.
Bẩy giờ tối không ai muốn tàn cuộc.
-Xin chào cả tổ! Cáo lỗi
đến muộn vì có chút việc bận. Bác Mạnh, xin chúc mừng bác hạ cánh an toàn!
Tiến “ngoác” hăm hở bước
vào quán, áo trắng giắt cốt đúng tác phong của dân văn phòng. Cô bạn gái đứng
chờ ngoài đường.
-Em ơi, chê bọn anh hôi
hay sao mà không dám vào thế!
Những khuôn mặt đỏ ậng
ngửa lên cười sau câu nói đùa với bạn gái Tiến “ngoác”.
-Im ngay! Biết con ai
không mà trêu vào! Muốn mất việc không!
Kẻ trêu bậy chỉ cần nói
đến thế là hiểu. Những tiếng cười im bặt. Tiến “ngoác” hãnh diện giới thiệu:
-Đấy là người yêu cháu.
Nhân đây tôi cũng xin thông báo, tôi đã có quyết định được điều về phòng tổ
chức, sẽ có buổi chia tay vui hơn thế này, mọi người nhớ mồng sáu này, đừng ai
quên đấy!
Không còn cơ hội nào tốt
hơn để nhờ, ông kéo Tiến “ngoác” lại bàn mình:
-Này, mai hỏi hộ xem tại
sao tao lại phải về tổ vệ sinh!
Tiến “ngoác” ngửa cổ lên
cười hầng hậc khoái trá:
-Làm gì có chuyện đó bố
già ơi! Làm bốc vác còn có đồng ra đồng vào, bố còn có điều kiện chăm sóc mẹ,
về tổ vệ sinh lương thấp bố phải tính, cho nên có tung hỏa mù thế thì bố mới
bán nhà cho con. Con đang xây lại, chắc chắn không lụp xụp một túp lều tranh
hai trái tim vàng như đời bố.
Ông giận tím mặt, đứng dậy
bỏ về, bước chân lảo đảo bước qua những dãy ghế.
-Hôm nay mới thấy bố Phiện
say, thế này về nhà vợ giận không cho lên giường thì khổ. - Tiếng cô chủ quán
lảnh lót đuổi theo sau.
Qua cửa, cô bạn gái của
Tiến “ngoác” chăm chắm nhìn vào cơ thể ông. Không biết cô ta thán phục ở tuổi
ông nước da còn đỏ au, sức vóc vạm vỡ hay đánh giá về tính cáu bẳn thể hiện trên
nét mặt và bước đi chệnh choạng của ông già say. Đời còn dài con ạ! Cố lo cho
đời thằng Tiến “ngoác” được như ông. Ý nghĩ
hãnh diện khiến cho cơn cáu giận qua đi, ông thấy ân hận về hành động bỏ về của
mình. Lẽ ra ông phải ngồi lại với ông Mạnh, chả gì hai người đã làm với nhau
hơn ba chục năm. Và vợ ông cũng hẳn sẽ rất vui khi được biết ông vẫn là anh bốc
vác. Ông luồn lách, bước qua, vấp phải chân ghế, va vào người ngồi uống bia
nhưng cứ trên hè đường ông đi. Bước chân lật khật của người say.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét