Thứ Hai, 3 tháng 8, 2020

Truyện ngắn: MẶT TRỜI DƯỚI LÒNG SÔNG



Lão Phiện! Nghe gọi thế ai cũng tưởng lão phải già lắm. Lão năm ba tuổi, còn hai năm nữa thì nghỉ hưu. Mọi người gọi là lão Phiện từ khi nào và tại sao, Huy chưa tìm hiểu được. Huy hay mường tượng, lão có điểm gì đó giông giống với ông lão câu cá trong cuốn “ông già và biển cả” mà Huy đọc đi đọc lại không biết bao nhiêu lần vẫn không thấy chán. Với vóc dáng bên ngoài của lão thì gọi là lão cũng chẳng quá đáng. Hơn ba mươi năm làm nghề bốc vác trên bến cảng, vào ngày hè thì phơi lưng dưới nắng để cho lớp da khô xác như tấm mo cau, đến tháng đông dù thời tiết có lạnh giá thì công việc cũng vắt cơ thể lão ra những giọt mồ hôi đặc sánh như keo và để cưỡng lại cái nặng nhọc đè lên vai các múi cơ phải bện xoắn vào nhau khiến người lão sắt seo khác nào sợi dây neo tầu. Lại thêm hai cục u chai hai bên vai, một cục sau gáy to như trái cam, hệ quả của hàng nghìn thậm chí tới hàng triệu chứ chẳng ngoa đủ các loại bao kiện hàng hoá, từ chất liệu bao vải đến bao ni lông, đến những hòm gỗ cạnh sắc như dao đè xuống thì không có những cục chai đấy mới là chuyện đáng để nói.
Nhiều lúc Huy hay nghĩ vẩn vơ, không biết rồi cái thân hình mảnh khảnh, nước da trắng bột của mình đến khi nào sẽ đen sắt, chai lì như chiếc cọc bích đứng lẻ loi bên cầu cảng. Nói là bây giờ đã cơ giới hoá, sức con người sẽ được giải phóng cũng đúng đấy, ví như không còn phải vác gạo tạ leo cao hàng chục mét, không còn cảnh vần những cuộn giấy hàng tấn đến căng xoạc cơ lưng như quãng đời của lão Phiện đã trải qua. Làm việc cứ ỉ vào xe nâng hàng, cần trục con người sinh lười, một tí một ti cũng tị nạnh - lão hay cằn nhằn vậy. Có hao phí điện năng nhiều cũng là để giúp đỡ đôi vai người công nhân không phải có những cục u chai làm xấu cơ thể nhưng anh bốc vác chẳng thể mặc áo trắng, ngồi chơi xơi nước đến cuối tháng lĩnh lương được, mồ hôi không nhỏ đều đều thì làm gì ra sản phẩm mà có tiền. Và còn nắng, còn rét, dường như chúng lại quái ác lên theo thời gian để được hành con người. Trước đây làm gì có cái nắng nóng rang như chảo lửa, cả tháng trời không lấy nổi một giọt mưa và cái rét thì chẳng ra rét mướt, giữa ngày đông tháng giá mà lưng áo lúc nào cũng rịn mồ hôi như có đàn châu chấu đùa rỡn trên da khiến cho người ấm ách khó chịu.
Gọi là lão cũng đúng, bởi cái tính lì lì chẳng bắt nhời chuyện gẫu với ai, ca nào cũng  chỉ thui thủi một mình làm bạn cùng chiếc cọc bích câm lặng bên mép cầu cảng. Thế thì tán tỉnh sao được phụ nữ, cho nên đã gần hết cuộc đời rồi lão vẫn lẻ bóng. Đám thanh niên lốp chốp đùa, thật lão chẳng giống ai, làm anh bốc vác phải gào to lên thế mới xả hết cái nhọc trong người ra, sống mà lai vô ảnh khứ vô hình chẳng để ai biết tới thế thì buồn, sống mà không có những chuyến đi xa để có lúc mong chờ tới khi cập bến thì cũng nhạt. Lão nhếch miệng cười, xịt miếng nước bọt qua kẽ răng. Thế thôi. Nhưng duy chỉ có lần Huy hỏi ý ấy, lão trả lời dài hơn thường lệ. “Mồm miệng nhiều chẳng nhấc nổi bao hàng.” Không ai hiểu hàm ý câu nói của lão. Huy cười, cuộn thật gọn cuốn truyện đang đọc dở đút sâu vào túi quần.
Đấy là Huy nghe theo lời lão. Huy hay mang theo những cuốn sách đến chỗ làm, tranh thủ những lúc chờ việc để đọc. Ngày mới vào làm, thấy đội trưởng Phúc đang đến gần, lão Phiện giật tay Huy ra hiệu:
-Cất truyện đi!
-Sao?
-Làm thằng bốc vác còn truyện trò nó không ưa!
-Sao?
-Rồi mày biết!
Huy chưa kiểm chứng được việc không ưa của đội trưởng thế nào, nhưng rõ ràng làm anh bốc vác lưng phải còng như lưng tôm, rỗi rãi thì nằm duỗi dài cho thẳng lại, đằng này sách vở kè kè trên tay nhìn chướng mắt lắm. Chẳng lãnh đạo nào ưa người dưới quyền không làm đúng chức năng của mình. Biết người biết ta, Huy cuộn gọn cuốn truyện đút sâu vào túi. Nhưng cái tính ham đọc sách chẳng khiến Huy chùn, tranh thủ rỗi lúc nào lại giở sách ra đọc. Huy chẳng sợ đội trưởng biết bởi lão Phiện đã là người gác tình nguyện rồi. Quả thực, vào làm đã ba năm mà chưa lần nào Huy bị đội trưởng nhìn thấy đọc sách trong ca. Để rồi con người đội trưởng Phúc trong mắt Huy vẫn là người ăn nói nhẹ nhàng đúng chất giọng của người Hà Tây, chứ đâu có bặm trợn như mọi người thì thào với nhau.

Thứ Năm, 30 tháng 4, 2020

LÊN THĂM CON



(Viết cho ngày 17 tháng 2)

Đêm qua con về, bóng nặng bên thềm
Mẹ đừng lên nữa, tuổi già bước mỏi
Cho mẹ lần cuối này nữa thôi
núi có cao nhưng chưa bằng chỗ con nằm
Nào, đưa tay đỡ mẹ cùng lên

Mẹ, núi cao mấy nhưng vai mẹ gánh cả ngọn núi
để mồ hôi chan bát cơm con cầm

Cho mẹ nhìn lần cuối chỗ con nằm
Bên ấy đá còn nóng nữa không ?
“Lò Vôi Thế Kỉ” đấy, thằng Quỳnh bảo thế
“Thung Lũng Tử Thần” thằng Đạo dắt mẹ qua
Hôm mẹ lên chúng nó sắp hàng chào đón
tại ngôi nhà tập thể nghĩa trang Vị Xuyên

Thằng Quỳnh, thằng Đạo, chúng nó ganh tị
Không được như con bây giờ tựa lưng vào đá
Đón mây bay qua thung lũng Nậm Ngặt
Con bây giờ đón gió thênh thênh
Ngắm rừng cây ngần ngật xanh trên dãy “Coóc Nghè đốt cháy tuổi xuân”
Ngày xưa mẹ bảo con thích làm thi sĩ
Toại nguyện rồi mẹ buồn gì nữa
Mẹ về đi, chúng con còn đào tiếp “Đường hào Mùa Xuân”
để ngã ba không còn là “Cửa Tử”

Mẹ về…
               về đây !
      “Thanh Thủy” suối nước xanh trong lắm
Níu chân mẹ mỗi lần về qua
Năm sau cho mẹ lên, lần cuối nữa thôi.

Những địa danh trên  là có thật. Tôi chú thích vì có nhà văn viết tiểu thuyết về Vị Xuyên lại cho rằng Nậm Ngặt là tên do chiến sĩ tưởng tượng ra.