THẢNH THƠI
ĐỪNG CHƠI VỚI CHUỘT
Đầu tròn như trái bóng. Hai tai nhỏ, tròn như vỏ hến.
Da mặt thâm đen. Đôi môi đen thẫm, dầy tới mức hai lỗ mũi bị đẩy tớt lên mới đủ
chỗ cho nó ngự trên khuôn mặt. Cái ghế ngồi có lẽ hơi chật nên phần thịt dồn
lên đôi vai phồng u như hai ngọn đồi bát úp. Công nhân gọi ông ấy là “đao phủ”.
Hơi ác. Còn ông gọi là Vui “gấu”.
Giám đốc Vui.
Đặt biệt danh bằng cái tên có tính đàm tiếu không ra
gì là điều tối kị trong nếp sống của ông, sợ có điều gì không đúng lại mếch
lòng người ta. Nhưng hôm nay, bước vào hội trường, ông chủ động ngồi đối diện
với giám đốc để quan sát tường tận dáng vẻ bên ngoài. Rồi bỗng dưng bật lên cái
tên ấy. Ông muốn đương đầu để mình tự tin hơn, sẽ viết ra được điều trăn trở mà
sau gần một năm không viết nổi. Hình thể ông ta thật giống một con gấu lắc lư
cái đầu, cố tình che giấu hành vi tiếp theo khiến đối thủ không biết thế nào mà
chống đỡ. Là đầu gấu mà ở bến tầu, bến xe và bến cảng không thiếu luôn hù doạ
khiến cho kẻ yếu bóng vía phải sợ. Sau một năm ông đang là kẻ sợ.
Từ sau hội nghị người lao động năm ngoái đến giờ ông
mới được ngồi họp cùng giám đốc. Và hình như từ ngày ấy đến giờ, đây mới là lần
nhìn thấy lại bản mặt ấy thì phải. Chắc là vậy, đường đi lối lại của giám đốc
thế nào ông biết cả, xí nghiệp lại rộng nên tránh mặt cũng dễ. Lời muốn viết
nhưng lại không dám viết ra, ông thấy ngượng với bản thân mình nên tránh mặt.
Sau buổi họp này, vào ca đêm mai ông sẽ viết.
Người ngồi ghế sau ghé vào tai ông thì thào:
- Mặt giám đốc bừ bự, bóng nhẫy, trông xôi thịt nhỉ.
Ông nuốt tiếng cười vào bụng. Đấy nhá, đâu phải chỉ có
mình ông đang ngắm nhìn dung nhan giám đốc rồi phán cho một cái tên theo cảm
nhận của mình.
“Siêu sáng
kiến!
Bắt được đánh
bạc trong xí nghiệp. Con bạc là chồng, vợ phải đến gặp giám đốc làm cam kết giáo
dục chồng chừa thói thích vơ tiền thiên hạ. Là vợ thì ngược lại. Khi đi phải
mang theo giấy đăng ký kết hôn để xác minh mối quan hệ hợp pháp. Là con thì
phải bố hoặc mẹ. Khi đi mang theo hộ tịch, chứng minh nhân dân để xác nhận nhân
thân. Khi về, mỗi người được cấp số điện thoại của kế toán để tiện liên hệ vào
mỗi kỳ lương thưởng.
Hoan hô sáng
kiến của giám đốc. Sáng kiến nhân đạo, sáng kiến của hạnh phúc gia đình, sáng
kiến giữ gìn vẻ đẹp văn hoá cho xí nghiệp và cho cả xã hội, toàn thể hội nghị
nhất trí đặt tên cho sáng kiến, được gọi tuỳ theo từng hậu quả do cờ bạc gây ra.
Khi ấy mình
cũng vỗ tay nhưng không quặn ruột bởi mình chưa vấp vào cờ bạc.
Sáng kiến này
ra năm nào nhỉ? Cũng phải dăm bảy năm rồi.
Khối thằng
cười ra nước mắt. Một tấn trò đời. Cũng hay. Ước gì có buổi tổng kết, sẽ được nghe báo cáo kết quả tác động của
sáng kiến tới việc chuyển biến trong nhận thức và thực trạng cờ bạc trong công
nhân hiện nay. Mong! Sẽ được nghe một báo cáo hay.
Sáng kiến năm
ngoái:...”
Không viết nữa. Đằng nào đêm mai cũng rỗi việc. Yên
tĩnh mới viết cho hết nhẽ. Lại không sợ có người bất ngờ ngó vào.
Chủ tịch công đoàn xí nghiệp bước lên bục, ngón tay gõ
gõ vào micrô kiểm tra. Tiếng bục bục phát ra từ loa vang, gọn. Thế là đạt, chủ
tịch công đoàn ghé miệng vào micrô, nói:
- Các đội, các phòng ban đủ cả chưa? Thời buổi công
nghiệp hoá, hiện đại hoá thì thời gian là vàng. Vàng luân chuyển trong kinh
doanh sẽ lại đẻ ra vàng, chứ có vàng để ngắm cũng vô tích sự, tiêu mãi cũng
hết. Đến giờ rồi, ta bắt đầu làm việc. Kính thưa đồng chí giám đốc xí nghiệp! Kính
thưa toàn thể hội nghị! Để triển khai nghị quyết của Đảng uỷ, ban giám đốc xí
nghiệp, về việc xét tặng danh hiệu thi đua khen thưởng cả năm, chuẩn bị tiến
hành đại hội công đoàn các cấp, công đoàn xí nghiệp triệu tập các đồng chí về
đây nghe phổ biến kế hoạch cụ thể. Thời gian không còn nhiều, mặc dù hiện giờ
chúng ta đã hoàn thành chín mươi phần trăm kế hoạch, như vậy chỉ còn khoảng hơn
ba trăm nghìn tấn nữa, chắc chắn từ giờ đến cuối năm xí nghiệp sẽ vượt chỉ tiêu
đề ra. Nhưng không vì thế chúng ta chủ quan, buông lỏng quản lý sản xuất. Đề
nghị các đồng chí bố trí thời gian tiến hành bình xét các danh hiệu, tổ chức đại
hội công đoàn từ cấp tổ sao cho hợp lý, không để ảnh hưởng tới sản xuất. Tôi
đặc biệt lưu ý, mỗi tổ ít nhất phải có mười kiến nghị với xí nghiệp. Tôi đặt ra
chỉ tiêu vậy chính là thể hiện tính dân chủ, phát huy được tiềm năng sáng tạo
của người lao động và cũng đồng thời gắn trách nhiệm của mỗi cá nhân với sự
phát triển của xí nghiệp. Vì đồng chí giám đốc có việc bận, đề nghị đồng chí có
lời chỉ đạo hội nghị, sau đó chúng ta sẽ tiếp tục công việc.
Giám đốc Vui đi lên, ghé miệng vào micro nói:
- Cám ơn đồng chí chủ tịch công đoàn! Tôi xin nói ngắn
gọn. Gì thì gì, muốn đạt năng suất cao, hiệu quả và an toàn thì phải đầu tư.
Nhưng tiền đâu để đầu tư? Vậy, trong thực trạng của nền kinh tế đất nước nói
chung và thực trạng đầu tư cho sản xuất của xí nghiệp chúng ta nói riêng thì
không có sáng kiến chúng ta không thể đạt được cái gì. Rất đơn giản, chỉ nối
dài sợi cáp thêm chục mét nữa thôi mà cả mấy chục kỹ sư bằng đỏ, tốt nghiệp
chính quy tại các trường danh giá không nghĩ ra. Làm bừa làm ẩu, làm cầu may
như trước mà các ông đội phó phụ trách ca không ai bị đau tim là may cho xí
nghiệp. Thế mà cái ông gì tổ trưởng. Tổ mấy hả đồng chí Diễn? Ông ấy đã làm
được. Tấm tôn thẳng căng, có va đập cũng không thể rơi được. Tôi gọi sáng kiến
ấy là sáng kiến thoát thai từ sự ỷ lại của chúng ta. Vậy, đầu tư cho chất xám
là đầu tư hiệu quả nhất.
“Giám đốc
nhầm tác giả rồi!”
- Tôi đề nghị phòng kỹ thuật cử người làm bản vẽ chi
tiết, giúp ông ấy hoàn thành hồ sơ sáng kiến đề nghị xét danh hiệu chiến sĩ thi
đua cấp ngành. Đồng chí Diễn ngồi đâu? Tên ông tổ trưởng ấy là gì nhỉ?
Ông đứng dậy, báo cáo:
- Báo cáo giám đốc, sáng kiến ấy là của ông Đen tổ
viên chứ không phải của ông Quynh tổ trưởng.
- Tôi không biết ông Đen hay ông trắng nào, chính đồng
chí mới là người nhầm, tối hôm ấy là ca tôi trực, tôi có mặt ở hiện trường,
nghe ông gì, ông Quynh ấy báo cáo và chứng kiến ông Quynh chỉ huy công nhân đấu
cáp.
Có nên tranh cãi tiếp với giám đốc? Có lẽ vẻ mặt ông
phải thần thừ lắm nên tiếng cười rộ khắp hội trường. Có cả tiếng cười phát qua
loa ùng ục. Tiếng cười đá vào khoeo chân khiến ông khuỵ xuống, ngồi bất động
trên ghế. Tiếng của ông sao có thể át được tiếng loa. Thôi thì sáng kiến của ai
cũng là lợi ích cho xí nghiệp, hãy thoả hiệp đi. Ba năm nữa hạ cánh an toàn và
quan trọng hơn cả là thằng Năng an tâm kiếm sống.
Ông là người đồng ý với đề xuất của Đen, là người xỏ
găng trực tiếp đấu cáp, là người bám vị trí sản xuất đến hết ca. Khảng định
không có giám đốc có mặt tại hiện trường ca tối đó.
Có tiếng nói lào phào sát cạnh tai ông:
- Ông biên chép cái gì đấy, đã đọc kế hoạch công tác
đâu?
Biên chép gì đâu. Ông nhìn vào cuốn sổ kiểm chứng
khảng định của mình. Ơ, sao trong sổ của mình có hàng chữ in hoa BÁO CÁO SÁNG
KIẾN . Nhớ rồi. Ngày xưa ông đã sưu tầm và chép lại mấy báo cáo sáng kiến của
xí nghiệp. Ông đã viết trong vô thức. Lâu rồi, không biết cuốn sổ ấy có còn.
