THẢNH THƠI
ĐỪNG CHƠI VỚI CHUỘT
Đầu tròn như trái bóng. Hai tai nhỏ, tròn như vỏ hến.
Da mặt thâm đen. Đôi môi đen thẫm, dầy tới mức hai lỗ mũi bị đẩy tớt lên mới đủ
chỗ cho nó ngự trên khuôn mặt. Cái ghế ngồi có lẽ hơi chật nên phần thịt dồn
lên đôi vai phồng u như hai ngọn đồi bát úp. Công nhân gọi ông ấy là “đao phủ”.
Hơi ác. Còn ông gọi là Vui “gấu”.
Giám đốc Vui.
Đặt biệt danh bằng cái tên có tính đàm tiếu không ra
gì là điều tối kị trong nếp sống của ông, sợ có điều gì không đúng lại mếch
lòng người ta. Nhưng hôm nay, bước vào hội trường, ông chủ động ngồi đối diện
với giám đốc để quan sát tường tận dáng vẻ bên ngoài. Rồi bỗng dưng bật lên cái
tên ấy. Ông muốn đương đầu để mình tự tin hơn, sẽ viết ra được điều trăn trở mà
sau gần một năm không viết nổi. Hình thể ông ta thật giống một con gấu lắc lư
cái đầu, cố tình che giấu hành vi tiếp theo khiến đối thủ không biết thế nào mà
chống đỡ. Là đầu gấu mà ở bến tầu, bến xe và bến cảng không thiếu luôn hù doạ
khiến cho kẻ yếu bóng vía phải sợ. Sau một năm ông đang là kẻ sợ.
Từ sau hội nghị người lao động năm ngoái đến giờ ông
mới được ngồi họp cùng giám đốc. Và hình như từ ngày ấy đến giờ, đây mới là lần
nhìn thấy lại bản mặt ấy thì phải. Chắc là vậy, đường đi lối lại của giám đốc
thế nào ông biết cả, xí nghiệp lại rộng nên tránh mặt cũng dễ. Lời muốn viết
nhưng lại không dám viết ra, ông thấy ngượng với bản thân mình nên tránh mặt.
Sau buổi họp này, vào ca đêm mai ông sẽ viết.
Người ngồi ghế sau ghé vào tai ông thì thào:
- Mặt giám đốc bừ bự, bóng nhẫy, trông xôi thịt nhỉ.
Ông nuốt tiếng cười vào bụng. Đấy nhá, đâu phải chỉ có
mình ông đang ngắm nhìn dung nhan giám đốc rồi phán cho một cái tên theo cảm
nhận của mình.
“Siêu sáng
kiến!
Bắt được đánh
bạc trong xí nghiệp. Con bạc là chồng, vợ phải đến gặp giám đốc làm cam kết giáo
dục chồng chừa thói thích vơ tiền thiên hạ. Là vợ thì ngược lại. Khi đi phải
mang theo giấy đăng ký kết hôn để xác minh mối quan hệ hợp pháp. Là con thì
phải bố hoặc mẹ. Khi đi mang theo hộ tịch, chứng minh nhân dân để xác nhận nhân
thân. Khi về, mỗi người được cấp số điện thoại của kế toán để tiện liên hệ vào
mỗi kỳ lương thưởng.
Hoan hô sáng
kiến của giám đốc. Sáng kiến nhân đạo, sáng kiến của hạnh phúc gia đình, sáng
kiến giữ gìn vẻ đẹp văn hoá cho xí nghiệp và cho cả xã hội, toàn thể hội nghị
nhất trí đặt tên cho sáng kiến, được gọi tuỳ theo từng hậu quả do cờ bạc gây ra.
Khi ấy mình
cũng vỗ tay nhưng không quặn ruột bởi mình chưa vấp vào cờ bạc.
Sáng kiến này
ra năm nào nhỉ? Cũng phải dăm bảy năm rồi.
Khối thằng
cười ra nước mắt. Một tấn trò đời. Cũng hay. Ước gì có buổi tổng kết, sẽ được nghe báo cáo kết quả tác động của
sáng kiến tới việc chuyển biến trong nhận thức và thực trạng cờ bạc trong công
nhân hiện nay. Mong! Sẽ được nghe một báo cáo hay.
Sáng kiến năm
ngoái:...”
Không viết nữa. Đằng nào đêm mai cũng rỗi việc. Yên
tĩnh mới viết cho hết nhẽ. Lại không sợ có người bất ngờ ngó vào.
Chủ tịch công đoàn xí nghiệp bước lên bục, ngón tay gõ
gõ vào micrô kiểm tra. Tiếng bục bục phát ra từ loa vang, gọn. Thế là đạt, chủ
tịch công đoàn ghé miệng vào micrô, nói:
- Các đội, các phòng ban đủ cả chưa? Thời buổi công
nghiệp hoá, hiện đại hoá thì thời gian là vàng. Vàng luân chuyển trong kinh
doanh sẽ lại đẻ ra vàng, chứ có vàng để ngắm cũng vô tích sự, tiêu mãi cũng
hết. Đến giờ rồi, ta bắt đầu làm việc. Kính thưa đồng chí giám đốc xí nghiệp! Kính
thưa toàn thể hội nghị! Để triển khai nghị quyết của Đảng uỷ, ban giám đốc xí
nghiệp, về việc xét tặng danh hiệu thi đua khen thưởng cả năm, chuẩn bị tiến
hành đại hội công đoàn các cấp, công đoàn xí nghiệp triệu tập các đồng chí về
đây nghe phổ biến kế hoạch cụ thể. Thời gian không còn nhiều, mặc dù hiện giờ
chúng ta đã hoàn thành chín mươi phần trăm kế hoạch, như vậy chỉ còn khoảng hơn
ba trăm nghìn tấn nữa, chắc chắn từ giờ đến cuối năm xí nghiệp sẽ vượt chỉ tiêu
đề ra. Nhưng không vì thế chúng ta chủ quan, buông lỏng quản lý sản xuất. Đề
nghị các đồng chí bố trí thời gian tiến hành bình xét các danh hiệu, tổ chức đại
hội công đoàn từ cấp tổ sao cho hợp lý, không để ảnh hưởng tới sản xuất. Tôi
đặc biệt lưu ý, mỗi tổ ít nhất phải có mười kiến nghị với xí nghiệp. Tôi đặt ra
chỉ tiêu vậy chính là thể hiện tính dân chủ, phát huy được tiềm năng sáng tạo
của người lao động và cũng đồng thời gắn trách nhiệm của mỗi cá nhân với sự
phát triển của xí nghiệp. Vì đồng chí giám đốc có việc bận, đề nghị đồng chí có
lời chỉ đạo hội nghị, sau đó chúng ta sẽ tiếp tục công việc.
Giám đốc Vui đi lên, ghé miệng vào micro nói:
- Cám ơn đồng chí chủ tịch công đoàn! Tôi xin nói ngắn
gọn. Gì thì gì, muốn đạt năng suất cao, hiệu quả và an toàn thì phải đầu tư.
Nhưng tiền đâu để đầu tư? Vậy, trong thực trạng của nền kinh tế đất nước nói
chung và thực trạng đầu tư cho sản xuất của xí nghiệp chúng ta nói riêng thì
không có sáng kiến chúng ta không thể đạt được cái gì. Rất đơn giản, chỉ nối
dài sợi cáp thêm chục mét nữa thôi mà cả mấy chục kỹ sư bằng đỏ, tốt nghiệp
chính quy tại các trường danh giá không nghĩ ra. Làm bừa làm ẩu, làm cầu may
như trước mà các ông đội phó phụ trách ca không ai bị đau tim là may cho xí
nghiệp. Thế mà cái ông gì tổ trưởng. Tổ mấy hả đồng chí Diễn? Ông ấy đã làm
được. Tấm tôn thẳng căng, có va đập cũng không thể rơi được. Tôi gọi sáng kiến
ấy là sáng kiến thoát thai từ sự ỷ lại của chúng ta. Vậy, đầu tư cho chất xám
là đầu tư hiệu quả nhất.
“Giám đốc
nhầm tác giả rồi!”
- Tôi đề nghị phòng kỹ thuật cử người làm bản vẽ chi
tiết, giúp ông ấy hoàn thành hồ sơ sáng kiến đề nghị xét danh hiệu chiến sĩ thi
đua cấp ngành. Đồng chí Diễn ngồi đâu? Tên ông tổ trưởng ấy là gì nhỉ?
Ông đứng dậy, báo cáo:
- Báo cáo giám đốc, sáng kiến ấy là của ông Đen tổ
viên chứ không phải của ông Quynh tổ trưởng.
- Tôi không biết ông Đen hay ông trắng nào, chính đồng
chí mới là người nhầm, tối hôm ấy là ca tôi trực, tôi có mặt ở hiện trường,
nghe ông gì, ông Quynh ấy báo cáo và chứng kiến ông Quynh chỉ huy công nhân đấu
cáp.
Có nên tranh cãi tiếp với giám đốc? Có lẽ vẻ mặt ông
phải thần thừ lắm nên tiếng cười rộ khắp hội trường. Có cả tiếng cười phát qua
loa ùng ục. Tiếng cười đá vào khoeo chân khiến ông khuỵ xuống, ngồi bất động
trên ghế. Tiếng của ông sao có thể át được tiếng loa. Thôi thì sáng kiến của ai
cũng là lợi ích cho xí nghiệp, hãy thoả hiệp đi. Ba năm nữa hạ cánh an toàn và
quan trọng hơn cả là thằng Năng an tâm kiếm sống.
Ông là người đồng ý với đề xuất của Đen, là người xỏ
găng trực tiếp đấu cáp, là người bám vị trí sản xuất đến hết ca. Khảng định
không có giám đốc có mặt tại hiện trường ca tối đó.
Có tiếng nói lào phào sát cạnh tai ông:
- Ông biên chép cái gì đấy, đã đọc kế hoạch công tác
đâu?
Biên chép gì đâu. Ông nhìn vào cuốn sổ kiểm chứng
khảng định của mình. Ơ, sao trong sổ của mình có hàng chữ in hoa BÁO CÁO SÁNG
KIẾN . Nhớ rồi. Ngày xưa ông đã sưu tầm và chép lại mấy báo cáo sáng kiến của
xí nghiệp. Ông đã viết trong vô thức. Lâu rồi, không biết cuốn sổ ấy có còn.
Lại tiếng lào phào thổi vào tai ông buồn buồn:
- Chuột kìa! Ổ chuột con. Kinh chưa!
- Đâu?
- Dưới chân rèm cửa ấy.
- Thấy rồi. Trần nhà có lỗ thủng kia kìa, chắc từ trên
ấy rơi xuống.
Làm tổ trong hội trường thì làm gì có thức ăn, thế mà
tổ của mày lúc nhúc phải đến gần chục con. Khiếp. Đỏ hon hỏn. Rơi cao thế mà
chúng mày không sao. Ngọ ngoạy như sâu. Nếu là người, người lớn rơi thế thì ít
nhất cũng dập xương, nằm bất tỉnh chứ chả nói đến trẻ con.
- Chuột mẹ kìa!
- Đâu?
- Ngoài cửa.
- Dạn người nhỉ. Này, ông có thấy chuột ở đây khác với
chuột ngoài kho bãi không?
- Khác á.
- Chuột ở đây thân dài hơn này, mõm nhọn hơn này, lông
thưa và xơ hơn này. Nhưng chạy nhanh hơn. Xuỵt! Đấy, nhìn cú vọt của nó nhanh
chưa.
- Ừ.
- Họp nhanh thế, chưa kịp biết chuột mẹ làm gì. Về
thôi.
Ông đứng dậy, quay xuống hàng ghế dưới nhìn. Mặt ai
cũng tỉnh bơ, chăm chú nhìn đường để tránh va vào người khác. Không ai có phản
ứng với cái nhìn thăm dò của ông. Không ai nhìn lại lũ chuột con lúc nhúc bò
lùi dần vào trong nếp vải rèm cửa. Ai vừa nói chuyện với ông nhỉ?
- Đi thôi ông ơi! - Người đằng sau thúc nắm tay vào
lưng ông, giục.
Thì đi. Ông cúi gằm đầu nhìn đường, không thì dẫm vào
chân người khác.
Một đôi giầy adidas trắng sạch tinh tươm như tờ giấy còn
nằm trong ram. Sau mỗi bước đi nhún nhẩy, đôi giầy bị bàn chân bẻ cong nhưng
lại dãn ra ngay tức khắc, không thấy hằn một nếp gấp khi dừng lại chờ. Giầy xịn
đấy. Hẳn đây là thằng gì ấy ở phòng thi đua. Đích thị là nó. Người sực nước
hoa. Gặp vài lần rồi, vào đúng những ngày nắng nóng, mùi nước hoa đậm đặc chẹn
lấy cổ khiến ông không thở được. Dẫm vào giầy nó là bỏ mẹ. Nó chăm sóc giầy
tất, quần áo, mũ mãng trên người như chăm sóc làn da đẹp quảng cáo trên TV.
Cạnh bên phải là một đôi làm bằng da bằng hay bằng
giấy dầu thời bao cấp không biết nữa. Cứng. Sần sùi. Loang lổ đám đen đám
trắng. Thằng đội phó đội một ấy chứ chẳng thể nhầm với ai. Dây buộc sợi dài sợi
ngắn, lòng thòng. Con người hắn cẩu thả từ việc làm đến lời ăn tiếng nói. Hắn tự
đánh giá, con người hắn thế là biểu hiện của lối sống chân thật. Nghĩ gì nói
nấy, huỵch toẹt luôn, chẳng thà mất lòng trước sẽ được lòng sau. Nghĩ gì làm
nấy, thế mới quyết đoán, được việc. Hắn nói, tại thằng an toàn dứ cuốn sổ vào
mặt. Nơi này chỉ có mồ hôi và cơ bắp làm ra sản phẩm, nhìn mấy thứ sổ sách giấy
tờ chướng mắt, chứ chẳng phải có động cơ chống lệnh hay coi thường quy chế gì
cả.
Bên trái là đôi giầy có cái mũi cong như cái lưỡi cày.
Thằng nào nhỉ, nó cũng cúi xuống nhìn đất nên không rõ mặt. À, hai tay thọc túi
thế kia là thằng gì bảo vệ. Không nhìn vào mặt nó nhưng ông biết, thể nào nó
cũng nhìn trộm vào mặt người khác. Nghênh nghênh. Nó là Uyển “trộm”. Trộm cắp
giỏi nên được đặt biệt danh thế chứ không phải hay nhìn trộm. Có trải qua trộm
cắp thì khi làm bảo vệ mới biết hết mánh lới của trộm mà đề phòng. Nhân sự sắp
xếp công việc đúng người đúng việc. Hay! Chả thế thằng Sơn “mít” có sáng kiến
lấy độc trị độc, thằng công nhân bốc xếp cứng đầu khó bảo thì lấy những thằng
như thằng Quynh để cai quản là gì.
Một rừng giầy. Mà như là chỉ có mình ông đi dép thì
phải. Cát bụi bám vào chân ngưa ngứa. Ông muốn nhấc chân lên gãi nhưng không
thể, húc đầu gối vào mông người trước ngay.
Đi mãi rồi cũng ra tới cửa. Gió thốc vào mặt lành
lạnh. Gió mùa Đông Bắc? Năm nay rét muộn. Lập đông một tuần rồi mà hôm qua còn
nắng nóng như giữa tháng sáu. Sớm nay, mặt trời còn đỏ rực ngoài cửa sông, ông
đã chuẩn bị tinh thần đương đầu với cái nắng gắt trên boong tầu cho ca chiều.
Vậy mà, không biết trở gió lúc nào. Bầu trời đã chuyển sang lễnh loãng màu xám
đục. Những luồng gió lạnh như đánh đu vắt từ bên kia sông sang từng đợt. Những
luồng gió tinh nghịch vò mái tóc vốn đã sơ rối của ông trở nên tả tơi, khô ròn,
tưởng chừng có thể bóp vụn trong lòng bàn tay. Gió chườm nước đá vào bàn chân
ông lành lạnh, ướt.
Đâu như cả hội trường chỉ có mình ông mặc áo sơ mi
ngắn tay, đi dép thì phải. Ai cũng áo gió, giầy tất ấm áp. Hôm qua ông cũng
theo dõi chương trình thời tiết trên TV. Dự báo hôm nay vẫn còn nắng nóng. Mọi
người xem ở kênh nào hay dự cảm đúng thế. Chỉ có mình ông ngu ngơ. Chẳng lẽ
thần kinh có vấn đề. Tại những chuyện vừa qua làm thần kinh của ông tê liệt? Chỉ
đổ tại, chuyện đâu đã đến mức độ thế, ông tự trách. Ông vẫn tự cho mình là
người biết chấp nhận tất cả những “cơn gió mùa” cơ mà. Một chút gió thoảng thế
có là gì. Ông đã học cách điều tiết cảm xúc luôn giữ mình ở trạng thái dĩ hoà
cơ mà. Có ông bạn làm bên y học dân tộc khuyên: hỉ, nộ, ưu, bi, tư, khủng, kinh
- bảy thứ tinh chí ấy thực chất là những rối loạn về tâm lý xã hội đưa đến rối
loạn chức phận của tinh thần, gây ảnh hưởng đến công năng hoạt động của tạng
phủ. Có lẽ, một trong bẩy thứ tinh chí ấy đã nhiễm vào cơ thể, như một thứ vi
rút bằng trực quan thông thường ông không nhận ra. Chức phận tinh thần của ông
đang bị rối loạn.
Trước mắt ông, con sông Cấm cạn trơ, dòng nước sót lại
chỉ nhỏ như một cái lạch. Những chiếc thuyền mủng bì bọp khua chèo. Những tia
nước bắn lên dơn dớt. Những con tầu biển gỉ sét, nằm xiêu trên vũng lầy như con
tầu đắm vừa được trục vớt lên. Gió chỉ thổi to thêm một chút là khối thép khổng
lồ kia sẽ bị lật nghiêng, nát vụn.
- Anh ốm à, sao phờ phạc thế?
“Tại gió đấy
mà. Gió lạnh đầu mùa bao giờ cũng thế, làm ở Cảng hơn ba chục năm sao không
biết. Gió lạnh hong tóp cơ thể thằng công nhân. Da thằng nào cũng nhau lại,
loang lổ vết mốc”
- Sao hôm nay nước cạn thế nhỉ?
- Hôm nay là cuối con nước, đầu nguồn lại ít mưa. Anh
không ra ăn trưa à, hơn mười một giờ rồi?
“Này, cô có
nhìn thấy những con cá úc kia không? Đấy, chúng quẫy vung bùn lên, cạnh đống gì
tròn tròn. À, đấy là cuộn sắt vòng. Ngày xưa làm hàng rơi tủm xuống sông, cười
trừ với nhau là xong, bao nhiêu Liên Xô chịu. Ngày nay thế thì đền mệt. Kia
nữa, cả bó dầm sắt, trên mười tấn đấy, ngâm nước từ thời bao cấp đến giờ nước
thép vẫn xanh.”
- Tanh nhỉ.
- Có mùi gì đâu. Anh mặc thế này rét chết.
“Nước mà cạn
thế này, ngày xưa phải bắt được hàng tấn cá vược. Ngày xưa cá đi hàng đàn trước
cầu. Có lần anh cầm đòng đâm được chục con. Phải gần hai cân một con. Giờ thấy
chưa, chỉ thấy có mỗi cá úc. Con to lắm bằng ngón chân cái. Loại cá này tanh
lắm. Nhưng bóp riềng, mẻ đem xáo chuối, thêm can rượu nữa thì bố tướng”
- Tầu nghiêng như sắp đổ thế này thì làm hàng thế nào
được nhỉ, đứng còn chả nổi nữa là làm.
- Ối chuột, anh ơi!
Người đàn bà đứng cạnh bỗng ôm choàng lấy ông, la thất
thanh.
- Gì thế? - Ông giật mình hỏi lại.
- Chuột! Kinh chưa!
Ông hoảng hồn theo, nhẩy lên mặt cột bích đứng.
- Đâu?
- Kia!
Chuột thật. Kinh quá.
- Gió lạnh về bất ngờ khiến chúng nó mất phương hướng,
hoảng sợ đấy mà. Đi thôi em.
- Đi đâu? Hay em với anh đi ăn cơm trưa?
- Ừ!
*
* *
Quán cơm chỉ còn vài thực khách vội vàng vét nốt phần
thức ăn đã gọi.
Thắm hỏi:
- Anh ăn gì?
- Tuỳ em! - Ông buông lời không khác gì người ta buông
một vật chán chường ra khỏi tay mình.
Ông chọn chiếc bàn trong góc nhà, mệt mỏi buông người
xuống. Chưa bao giờ ông cảm thấy cơ thể mình lại trì trệ như thế này, đến hít
vào cũng thấy khó nhọc, không khí chỉ tới cổ là bị đẩy ngược ra ngoài. Lồng
ngực xẹp như chiếc săm thủng, tưng tức đau. Hai mi mắt trĩu nặng, ông phải gắng
lắm không thì đã sụp xuống từ khi bước ra khỏi cổng cảng. Bây giờ chỉ cần gục
đầu xuống bàn là ông có thể ngủ ngay được. Phải ngủ, sẽ nhẹ người ngay, ông tự
giục mình. Nóng ung ung trong đầu. Ngủ để cho khí nóng trong hộp sọ giảm bớt
cường độ. Ước gì giữa đỉnh đầu có một lỗ thủng để khí nóng bên trong phì ra, sẽ
đuổi được những con quái vật gì đó cứ giằng đi kéo lại những mạch máu nổi xanh
hai bên thái dương buốt nhoi nhói. Mùi thức ăn trên mặt bàn hay ở đâu đó xộc
vào mũi khen khét, um ủm như mùi nước cống. Ngủ đi! Ông tựa lưng vào tường.
Ngủ!
Có ngủ được đâu. Mí mắt thì dính chặt vào nhau nhưng
rõ ràng ông vẫn nhìn thấy những khoảng sáng loà xen lẫn những điểm đen trống
rỗng, sâu thăm thẳm. Ông đảo mắt nhìn qua nhìn lại, cố kéo tia mắt mình về phía
điểm đen để nhấn mình vào giấc ngủ. Ánh mắt chậm dần, hơi thở đều đều, âm ấm
cánh mũi, thế có nghĩa là ông sắp ngủ được. Ngủ đi!
- Anh! - Tiếng gọi mơ hồ, âm âm như tiếng vọng.
- Ăn nhanh rồi về văn phòng ngủ, anh! - Tiếng gọi đập
vào tay ông.
Không biết ông có ngủ được tí nào không mà người bồng
bềnh như say sóng. Ông gắng sức vượt qua sức ỳ, kéo chiếc xe ngủ nặng nhọc bò qua
đỉnh dốc bước sang bên kia là khoảng thức.
- Sao vậy, em?
- Ăn cơm đi anh! Cố ăn cho đỡ mệt. Hay ăn xong em vào
báo nghỉ hộ anh, về nhà cho đỡ mệt ạnh ạ.
- Em báo nghỉ hộ anh à? Em có vào được cảng không? Mấy
thằng bảo vệ vớ vẩn lắm, người ngay vào thì đuổi ra, còn bọn trộm cắp bên ngoài
vào ngang nhiên, như chúng là bạn nhau thì phải. Như anh, sắp về hưu rồi khi
vào còn bị chúng nó kiểm tra giấy tờ.
- Khổ! Sao giới nỡ bắt tội anh. - Thắm sụt sịt khóc.
- Sao em lại khóc?
- Thế anh biết em là ai không?
- Em là Thắm, sao lại hỏi thế!
Giọt nước mắt của người đàn bà rơi xuống trước mặt ông
là sao nhỉ? Vì cái gì nhỉ? Những giọt nước mắt rơi mau hơn, đẫm đìa trên má cô
ấy. Ở đây chỉ có ông với cô ấy đối mặt với nhau. Còn vài người khác. Họ có lẽ
là người của quán cơm. Tất cả đều cắm cúi quét dọn, không liên quan gì tới việc
cô ấy khóc.
- Ăn cơm đi em! - Ông quay ra gọi chủ quán: Chủ quán
này, còn món gì mang ra nữa không?
Bé con đang lau bàn bên quay sang nói:
- Hết rồi bác ạ. Bác gái chỉ gọi thế. Hai bác ăn muộn
quá.
Nó liếc mắt nhìn trộm cô ấy, nhìn trộm ông, ánh mắt
đặt dấu hỏi.
Cô ấy lau nước mắt, cầm đũa đưa cho ông:
- Anh ăn tạm, còn những món xào khác nữa nhưng trông
vữa lắm, em không gọi.
- Anh ăn thế nào cũng được, quen rồi, có hôm ra muộn
xin miếng cháy thừa cũng xong bữa. Này em, sao anh với em lại ngồi ăn cơm cùng
nhau thế này nhỉ?
Bé con quán cơm tò mò nhìn ông rồi hỏi Thắm, không cần
giữ ý:
- Bác trai làm sao đấy, bác?
Bé con hỏi có thế sao Thắm lại cúi đầu không trả lời.
Cô ấy lại khóc à. Ông thấy ngượng ngùng trước bé con hơn là trước những giọt
nước mắt của Thắm.
Ông cười, nói với bé con:
- Hỏi là bác trai, thế cháu nghĩ hai bác là vợ chồng
phải không. Không phải đâu, đây là mối tình cơm nguội thôi.
Ông nhìn thẳng vào mắt Thắm, hỏi:
- Anh làm em phải khóc à?
Thắm tránh cái nhìn của ông, vội vàng lau những giọt
nước mắt.
Quán cơm chỉ còn mình ông và Thắm. Ông nhìn quanh tìm
câu trả lời cho những thắc mắc của mình. Tại sao ông lại ngồi ăn cơm cùng Thắm
ở đây? Mấy giờ rồi mà quán cơm đã vắng tanh vắng ngắt, đến người qua đường cũng
thưa thớt? Ông muốn nghĩ tới những gì mình vừa làm nhưng dường như trong trí
não của ông là một hố đen, sâu thẳm không thấy tận cùng. Giấc ngủ chợt qua vừa
rồi như một lần nhấn, theo ngôn từ của bọn trẻ là nhấn delete, xoá sạch tất cả.
Đây là Thắm, ông nhớ rồi, cả hình dáng cô ấy ngày xưa ông cũng hình dung ra,
nhớ cả những lần nhìn trộm dáng đi của cô ấy vào lúc nào, vậy mà khi cố nhớ lại
vừa rồi mình đã làm gì thì cứ như người đang đi bị vấp ngã, không nhớ nổi.
Thắm xúc bát cơm, gắp miếng trứng đặt lên trên, đưa
tận tay ông. Thấy bụng cồn cào, vậy là mình đang đói. Thắm đặt đũa vào tay ông.
Phải ăn. Miếng cơm ngọt chất tinh bột. Miếng trứng rán béo, thơm ngậy. Ngon đấy
chứ, sao Thắm lại bảo cơm ăn muộn không ra gì. Mấy giờ mà muộn? Bầu trời xám
lễnh loãng, u u, uẩn uẩn thế kia khó đoán thời gian quá. Nhưng giời này nếu là
chiều mà muộn thì chắc không thể sáng thế. Nếu là trưa? Đúng là trưa rồi. Thế
sáng nay mình làm gì nhỉ?
- Cơm ngon, sao nãy em bảo không ra gì?
- Em bảo thế đâu.
- Đúng mà, anh nhớ em nói với quán thế.
- Anh tỉnh lại thật rồi. Đói thì ăn gì chả thấy ngon.
- Anh vừa ngủ à, có lâu không?
Thắm nở nụ cười trên môi. Đôi mắt cũng cười theo. Vậy là cô ấy đang vui.
- Lâu, ngủ đến mức quên hết sự đời. - Thắm nói tiếp:
Khi nãy em tưởng anh chán chường việc ở xí nghiệp không thiết ăn.
- Có chuyện ấy thật à? Lạ nhỉ, anh không nhớ nổi mình
đã làm gì. Nhưng nghĩ về em thì anh nhớ lắm, nhớ từng chi tiết nhỏ giữa anh và
em. Lạ thế!
- Vậy mà em tưởng anh giận em, muốn quên em.
- Có việc gì mà anh phải giận?
- Chuyện thằng Quynh con em, anh có nhớ chuyện đó
không. Sau mấy lần gặp ở quán cà phê, anh muốn tránh mặt em, đúng không? Vì
chuyện thằng Quynh phải không?
Ông cười xuề xoà cho qua chuyện bởi ông không biết
Thắm nói về việc gì. Ông cũng thể nhớ nổi công việc mình đang làm là gì và làm
với ai. Ông nhìn Thắm thăm dò. Nhớ rồi. Ông là công nhân bốc xếp cho nên mới có
một buổi đêm chờ việc Thắm ngồi tựa vào ông trên cầu cảng. Có lần Thắm xoa vào
mái tóc ông nói: “Tóc xơ như rễ bèo khô” “Tại
ngày nào cũng bao tải tạ miết lên đầu mới thế” “Cố học để chuyển nghề anh ạ”.
Mình đã chuyển nghề chưa nhỉ?
- Anh thấy trong người thế nào?
- Vẫn bình thường. Đời bốc vác mà, nắng gió, nặng nhọc
có là gì, mấy hôm nay nghỉ làm thấy buồn.
- Anh!
- Sao em?
Thắm buông bát cơm, cầm lấy tay ông, hỏi:
- Anh có cảm nhận được bàn tay của em không?
- Run run. Nóng. Có vết gì như vết chai ở lòng bàn tay
em, ram ráp.
- Đúng rồi, ngày xưa anh cũng nói thế. Lòng bàn tay em
có vết sẹo do leo thang dây lên tầu. Cơm lạnh và tanh thế anh ăn có thấy chán
không?
- Ngon! Anh thấy thèm ăn. Em ăn đi!
- Ối chuột!
- Chuột à? Đâu?
- Kia, anh ơi! Nó đang bò đến chỗ mình!
- Trông kinh quá!
Ông co hai chân lên ghế, cảnh giác nhìn con chuột đang
tiến lại gần. Mấy sợi râu của nó rung rung như hù doạ. Ông cầm cái bát, chờ. Nó
mà đến gần ông sẽ ném.
Trước mặt Thắm sao lại nhút nhát như đàn bà thế, phải
can đảm lên. Ông tự động viên mình, bỏ dần từng chân xuống ghế. Hình như vừa
mới gần đây thôi ông đã nhìn thấy chuột thì phải. Lũ chuột ấy còn kinh khủng
hơn con này nhiều. Chúng hùng hùng hổ hổ lao tới chỗ ông đứng. Hình như cũng có
Thắm đứng cạnh. Hai người đã đứng lên cọc bích để tránh. Lúc ấy ông run quá thì
phải. Chuột có gì phải sợ. Hèn quá.
Cô ấy sao run
thế. Đừng sợ, nó lại gần anh sẽ ném. Ông dậm chân. Con chuột nghếch mõm, nhe
răng cười. Cái đầu lắc lắc, bộ râu rung rinh. Con chuột không cảm nhận được mối
hiểm nguy, vô tư bò lại phía ông như thể nó là chủ nhà còn ông là khách lạ ghé
qua. Ông giơ chiếc bát ngang đầu, nheo mắt xác định cự ly, khoảng cách thật
chính xác.
- Ấy bác ơi! Bác đừng làm thế.
Bé con quán cơm đứng chặn trước tầm ngắm khiến ông
không thể ra tay. Bé con cúi người, đặt bàn tay xuống đất. Con chuột leo lên
bàn tay bé con, leo tiếp lên vai. Rồi như thể con đường đã quen, nó chui vào
trong ngực áo bé con. Bé con lắc lắc người cười vì buồn.
- Khiếp! Không sợ à? - Thắm hỏi.
- Chuột cảnh mà cô. Nó khác gì con miu, con cún đâu.
Ông vò đầu cố kìm tiếng cười bởi ý nghĩ chợt đến. Ông
nghĩ, một ngày nào đó người ta sẽ thuần được chuột, tròng vào cổ nó bằng sợi
xích vàng hay bạc rồi dắt đi dạo phố. Cầu cảng nhiều chuột lắm, có con bằng cổ
chân, có con còn to hơn cả những con chó cảnh chihuahua mà có mợ bế trong lòng
đi dạo phố vừa hôn hít vừa nói lời yêu thương với nó.
*
* *
Thắm nói, anh phải nghỉ phép cho lại sức. Cô ấy nói
như ra lệnh. Ông nghe theo như cấp dưới phục tùng mệnh lệnh cấp trên. Lý do gì
đã khiến ông nghe lời cô ấy không điều kiện nhỉ? Tại cử chỉ giận dỗi của cô ấy
khiến ông mủi lòng? Cô ấy thật lòng lo cho sức khoẻ của ông? Hay lúc ấy ông
nhận ra bộ nhớ của mình bị lỗi ở phím delete, báo hiệu tình trạng xấu cho sức
khoẻ? Hay ông nhớ ra mọi chuyện xảy ra với mình nên chán, muốn đầu óc thảnh
thơi? Lý do nào thì ông cũng thấy quanh quẩn ở nhà trong lòng cứ trống vắng,
thiêu thiếu điều gì đó mà không định hình được mình nên nghĩ tới điều gì cho đỡ
buồn.
Mười ngày. Còn hai mươi ngày nữa mới hết phép. Quanh
quẩn ở nhà sao thời gian trôi chậm thế. Chả bù cho ngày đi làm, giấc ngủ chưa
kịp sâu, bữa cơm chưa kịp tiêu đã phải vội đi. Ca kíp oái oăm, cứ đến giờ ăn
cơm là phảo đi làm. Nghỉ có mười ngày đã thấy nhớ công việc, nếu nghỉ hưu thì
không biết thế nào, phát cuồng mất. Sao mình không hẹn Thắm một buổi gặp nhau,
giống như ngày nằm bệnh xá hẹn nhau ở quán cà phê. Có người nói chuyện về công
việc, về tâm tư để trút nỗi lòng cũng đỡ trống vắng. Cả nhà đi làm, tranh thủ
một vài tiếng gặp Thắm chắc chẳng bị phát hiện ra. Vợ ông không muốn có những
mối quan hệ mập mờ. Nào ông với Thắm có gì đâu nhưng bị người khác bắt gặp ngồi
riêng với nhau sẽ bị nghĩ sang chuyện quan hệ không đúng đắn.
Không biết sáng kiến của thằng Quynh đã hoàn tất thủ
tục để gửi đi. Mặc. Không nghĩ tới việc ấy nữa. Thắm nói, sức khoẻ của mình là
trên hết. Cô ấy nghĩ đúng. Ở đời có nhân có quả, ăn cắp sáng kiến của người
khác để lấy danh cho mình ắt bị cái danh ấy trị. Còn ba năm nữa, ông buông. Mà
mấy chục năm làm việc đã lần nào ông dám phê phán, đấu tranh đòi quyền lợi
chính đáng cho người công nhân đâu mà tự nhận lần này mình buông. Xấu hổ. Tại ông
muốn an phận. Ngay cả với Thắm, con người luôn khát khao được thổi bùng ngọn
lửa yêu đương ông lại né tránh thì đấu tranh được với ai. Ông đã tìm tới một
nơi an toàn hơn, đó là vợ ông. Cơ thể ông bây giờ đang thèm có được người phụ
nữ quặn xiết những cử chỉ trong lúc yêu đương. Thắm sẽ cho ông điều đó. Ông hay
mơ tới vòng tay ông cùng vòng tay của cô ấy xiết chặt lên cơ thể nhau, đôi môi
mài miết bỏng rát. Thế mới là yêu! Nếu trước đây, Thắm có thèm khát đi tìm
những người đàn ông khác để được đốt cháy dục tình thì ông vẫn chấp nhận tình
cảm với cô ấy. Đó không phải vấn đề đạo đức mà giải phóng cơ thể là lẽ tự
nhiên. Cơ thể căng cứng, thèm khát đến u mê, ông muốn ngay lúc này được vỡ
tung, bùng cháy mới thoả.
Thế nào là lẽ tự nhiên? Chẳng lẽ người ta muốn gì thì
cứ để mặc người ta làm là lẽ tự nhiên ư? Đã bảo không bận tâm tới chuyện ấy nữa,
để đầu óc thảnh thơi. Ông đã nói với Thắm, chuyện thằng Quynh muốn thành tích
nên vơ sáng kiến của người khác cho mình ông không trách nữa. Hoàn toàn không
phải nó là con Thắm đâu đấy nhé, do tính tự nhiên của tuổi già muốn độ lượng mà
thôi.
Nhưng sao nghĩ tới việc gì cũng vương phải hình bóng
Thắm thế nhỉ? Từng này tuổi rồi chẳng lẽ vẫn có cảm giác vương vấn tình cảm
giữa hai người khác giới như còn trai trẻ. Những người coi ngoại tình như thứ
tìm thú vui, hết người này tới người khác, không biết có bị rơi vào tình trạng
này không nhỉ? Tình cảnh như ông có thể coi là đã ngoại tình chưa? Lý thuyết
cuộc đời, ngần này tuổi rồi mà ông còn ngu ngơ quá, chưa hiểu hết lẽ.
Ông đã tìm được cuốn sổ chép lại những sáng kiến được
cho là một phần không thể thiếu trong bộ hồ sơ bình xét danh hiệu chiến sĩ thi
đua. Mười ngày ở nhà, ông chưa đọc nổi chữ nào. Gần một trăm trang giấy dầy đặc
những con chữ. Những con chữ bấu víu vào nhau thành vết đen dài dằng dặc. Ông
nhìn thấy nản. Ông muốn mua vui trong những ngày nghỉ phép trên những con chữ
ấy. Tâm bất an, có muốn mua vui thì đời sẽ chẳng bán cho.
Cuốn sổ này vẫn còn mấy chục trang giấy trắng. Cuốn
nào ông cũng cố viết bằng hết mới sang cuốn khác. À, ông nhớ rồi, cuốn này ông
muốn dành riêng để sưu tầm những sáng kiến trong sản xuất. Nhưng hình như cũng
có tâm trạng nản, nên bỏ dở chừng.
“Ngày xưa
Thắm không sợ chuột. Cô ấy bạo kinh người. Hôm nọ cô ấy sợ thực sự chứ không
phải làm “choè” (ngôn ngữ công nhân cảng, không biết người ngoài đọc có hiểu).”
Viết về Thắm. Hay đấy. Ông thấy hào hứng. Cười thẹn.
Phải đỏ mặt lắm. Không sợ người khác biết. Nhà chỉ có một mình. Cuốn này luôn
luôn được cất ở chỗ an toàn, bởi có nhiều sáng kiến đến tác giả của nó cũng xấu
hổ không dám công bố nên ông luôn cất kỹ, sợ mất đoàn kết.
“Nghịch như
đàn ông. Cô ấy bắt chuột con đặt lên bụng anh ấy. Lâu ngày quá không nhớ tên.
Cứ gọi là anh ấy. Anh ấy bây giờ nhiều tuổi lắm, không biết có còn. Đang ngủ
thấy buồn trong người, luồn tay vào trong quần vớ phải chuột con. Thế mà anh ấy
không giật mình sợ. Anh ấy bảo Thắm, thể nào mày cũng lấy phải thằng chồng
không b.... Chồng Thắm bề ngoài phong thái đàn ông đích thực chắc câu rủa của
anh ấy không nghiệm. Có khi anh ấy nói ý với mình. Khi đó mình với Thắm vẫn còn
gần gũi. Ngày xưa mình nhút nhát. Thế mới không hợp với Thắm, không lấy được
nhau. Duyên số.
Thắm bây giờ
khác rồi. Có lẽ có chồng con, bản tính đàn bà trở lại, thể hiện ngày càng đúng
chất. Nhìn thân hình Thắm nở nang, quyến rũ thì thấy, anh đàn ông nào không
khát. Có người phụ nữ khi chưa chồng gầy đét, có con rồi thay máu, phần đàn bà
bung ra như hoa nở, chỗ khêu gợi của phụ nữ nhìn bắt mắt, mời chào.”
Câu chữ thị trường quá. Ông bưng mặt cố nín cười. Nín
cười dẫn đến chảy nước mắt. Mới có chín giờ, viết tiếng nữa rồi đi chuẩn bị cơm
nước mẹ con nó về là vừa.
“Tại sao ngày
ấy mình không luồn tay qua lần áo của cô ấy nhỉ? Nhát. Nhớ rồi, có lần Thắm cầm
ngón tay mình xoe xoe vào gấu áo cô ấy. Lần mình chủ động xoe gấu áo cô ấy. Thế
là bạo gan lắm rồi. Cô ấy chùm cả vạt áo lên tay mình. Mình vuốt ngược lên
nhưng là chuội tay ra bên ngoài áo. Dại. Không tỉnh táo. Bây giờ mình mới biết
hành động của cô ấy muốn gì. Tiếc. Nếu bây giờ mà được. Sợ người khác bắt gặp
thì khốn, cuộc sống đang phẳng lặng sẽ nháo nhào lên như nồi lẩu chứ chả chơi.”
“Có ba loại
chuột:
Thứ nhất là
chuột sa chĩnh gạo. Chính là chuột kiếm sống trên kho bãi cảng. Lông, sợi đen
sợi vàng xen nhau. Đen thì đen nhánh. Vàng thì vàng muốt. Mượt như chuốt keo. Cơ
thể nung núc béo, tròn xoay như cái chĩnh. No ăn phởn chí, chạy tung túc như
quả bóng ten nít nảy trên sân quần. Khí phách thể hiện đúng là kẻ lắm tiền
nhiều của, không sợ bố con thằng nào. Nó đứng ngang nhiên đấy, đố có dẫm vào.
Mình sợ chứ nó chẳng sợ. Nó nghênh mấy sợi râu thách thức như kẻ hợm của.
Thứ hai là
chuột ăn đong. Là loại kiếm ăn ở văn phòng. Gọi tên văn phòng cho oai chứ đúng
ra là chuột nhà. Người dài đuỗn, xơ xác như quả mướp khô. Loại này răng to hơn
chuột chĩnh gạo. Nem nép sợ sệt, hay nhìn đểu bằng ánh mắt hằn học, độc ác.
Thứ ba là
chuột cảnh. Chuột nứng tình. Chính là loài chuột bạch, bởi ngày xưa loại này
hầu hết đều màu trắng. Bây giờ có nhiều màu sắc để người chơi dễ lựa chọn phù
hợp với gu của mình. Là chuột gì chăng nữa nhưng để nó chui vào trong người như
bé con quán cơm cũng kinh. Yêu gì kiểu ấy. Bé con muốn làm sướng thì có. Thằng
đàn ông nào có máu ghen chắc không dám lấy bé con làm vợ. Ai lại để cho cái
loài bẩn thỉu đùa giỡn những chỗ nhạy cảm như thế. Giống như các mợ nựng yêu
loài chó chihuahua. Hôn vào đôi mắt thô lố như mắt người ngoài hành tinh của nó
không biết các mợ có cảm xúc gì. Đôi môi là phần để trao cho người đàn ông cặp
đôi với mình, vậy mà để con chó liêm liếm, thưởng thức vị ngon, ngọt, quyến rũ
rất riêng biệt ấy của người phụ nữ. Không biết các mợ có cảm giác gì”
Viết được có mấy chữ mà mất nửa tiếng. Không thể nghĩ
thêm được gì. Nhà văn, nhà nghiên cứu viết những cuốn sách dầy vài trăm đến vài
nghìn trang, không biết họ tư duy thế nào để cho ra được từng ấy chữ. Bí. Nghĩ
mãi không biết viết gì cho hết nửa tiếng nữa, ông buông bút nằm dài xuống
giường. Trên trần nhà, những vết ố vàng do gỉ sắt loang ra, lấm tấm như vết
chân chuột chạy. Liệu chuột có chạy được trên trần nhà như thạch sùng không
nhỉ? Ông khảng định là không thể. Chắc chắn là thế chứ? Chắc không? Đầu óc làm
sao thế, câu hỏi ấy ai cũng có thể khảng định được mà sao ông cứ phải đặt câu
hỏi tự làm khó mình. Đó là tư duy của người rỗi việc. Già rồi còn ngu ngơ quá,
phụ nữ sao dám đặt vấn đề trước, vậy mà hành động dùng dằng mãi không về là cô
ấy muốn một lời hẹn lúc chia tay ông cũng không hiểu ra. Sợ! Ngoại tình trong
tư tưởng ai biết mà sợ.
“Này, đừng
nhặt! Bẩn rồi, ăn mang bệnh đấy, bụng dạ con người không như loài chuột chúng
tôi đâu! Thôi, thế là xong. Chuột Văn Phòng muốn xỉu vì đói, vì tiếc. Nó tự
trách, quyết đoán một tí, nhanh một tí có phải miếng xúc xích đã nằm gọn trong
bụng, đỡ đói rồi không. Mặt mũi thì xinh xắn, áo quần thì diêm dúa vậy mà ăn
bẩn. Miếng xúc xích rơi xuống đất, cô ta đảo mắt ra cửa không thấy ai đi qua
vội nhặt lên nhét vào cái miệng hoa. Nhìn cái miệng nhơm nhớp mỡ, thèm.
Phải làm cho
cô ta sợ thì mới mong cướp được miếng ăn. Chuột Văn Phòng đảo mắt quan sát
quanh phòng ngắm nhìn địa thế, tính kế. Men theo tường, qua mấy gầm tủ sẽ không
bị phát hiện. Nhưng còn khoảng hơn hai mét từ gầm tủ đến chỗ cô ta ngồi trống
trải quá, liệu có kịp tạo nên bất ngờ. Bất ngờ cắn vào chân thể nào cô ta cũng
giật mình làm rơi chiếc bánh mì kẹp xúc xích. Nếu không làm cô ta hoảng, bị
phát hiện sớm thể nào chiếc gót giầy nhọn như mũi lao cũng ấn xuyên cơ thể
mình. Sẽ bị mang tiếng chết vì ăn. Phương án bí mật bất ngờ này không khả thi.
Giương đông
kích tây. Mình sẽ gặm chân tủ tài liệu kia tạo tiếng động lạ. Trường hợp thứ
nhất, cô ta cầm theo bánh mỳ nhưng khi cúi xuống kiểm tra thì tầm tay cũng đủ
mình nhẩy lên cướp. Trường hợp thứ hai, cô ta đặt chiếc bánh xuống bàn, lập tức
mình vòng lại, lao nhanh tới quắp miếng bánh rồi chạy. Khả năng thoát kịp.
Nhưng khả thi không? … Không khả thi. Con người lười nhác như thế có gặm rụng
răng hay gãy tủ cũng chẳng khiến cái mông của cô ta nhấc ra khỏi ghế. Tài liệu
hỏng trách nhiệm không của riêng ai.
Hết sách!
Uất! Hoa mắt.
Nghẹn cổ.
Chịu! Tìm nơi
khác kiếm ăn thôi. Chuột Văn Phòng ngậm ngùi quay đi. Tiếc. Mình phát hiện
miếng xúc xích rơi trước cô ta vậy mà chỉ một thoáng chần chừ nên phải hối tiếc.
Miếng xúc xích nẩy trên mặt đất sao gợi cảm thế! Giá như mình quyết đoán lao ra
thì đã xong. Chuột văn phòng cố ngoái lại một lần nữa, hít một hơi thật sâu để
lưu giữ hương vị của miếng ăn. Thơm thế, ngọt thế lần đầu tiên trong đời được
thấy.
Khe tủ hẹp,
người ép mỏng như bị xe ô tô cán, tức ngực, nghẹt thở, các khớp xương buốt như
bị vặn ngược nhưng chuột Văn Phòng vẫn cố nhoài lên trên. Mình bị loạn trí rồi,
leo lên nóc tủ làm gì cơ chứ. Trên ấy chỉ có bụi và ít giấy vụn mà chính mình
kéo lên nhâm nhi cho đỡ buồn mồm. Chuột Văn Phòng dừng lại thở. Khe tủ hôm nay
bị đẩy lùi sát vào hay sao chật thế. Không thể hít sâu được vì làm gì còn chỗ
trống cho ngực phồng lên. Chuột Văn Phòng ưỡn ưỡn cái đầu như người trút hơi
thở cuối cùng. Xuống thôi, không thì chết thật đấy. Chuột Văn Phòng nhắm mắt,
dồn hết sức bình sinh đẩy bốn chân vào tường cho người tụt xuống. Xuống rồi.
Nhưng sao càng xuống lại càng chặt. Không, như là đang đi lên. Bỗng không khí
vỡ oà trên mặt. Gió thốc thẳng vào mặt. Nếu tụt xuống thì phần chân dưới phải
được tự do trước chứ. Chuột Văn Phòng mở mắt ra nhìn. Thế ra mình lại leo lên
thật. Cuốn sổ hôm qua gặm nham nhở vẫn còn. Loạn trí thật rồi, trung tâm đầu
não không điều khiển nổi sự hoạt động của các bộ phận khác.
Đã vậy leo
lên nóc tủ nằm cho đỡ mệt. Chuột Văn Phòng bò tiếp. Sao trên lưng cứ nhồn nhột
như bị cù. Nóc tủ đâu? Xa thế. Lẽ ra thoát được toàn thân ra khỏi khe hẹp là có
thể nằm vật trên nóc tủ rồi chứ? Chuột Văn Phòng quay đầu nhìn xung quanh.
Phẳng lỳ. Trắng toát. Đây là đâu? Không gian và cảnh vật này chưa từng gặp.
Chẳng lẽ mình đã chết và đang đi xuống địa ngục hay lên thiên đường đây? Chuột Văn
Phòng ngẩng đầu nhìn xem đâu là bầu trời.
Ối giời ơi!
Mình đang bám giữa trần nhà như thạch thùng. Ngay phía
dưới là đầu cô ta. Rơi quả này thì nát xương. Hoảng. Bỏ chạy.
Nếu không
chạy thì không rơi. Chuột Văn Phòng rơi đúng đầu cô ta.
Cô ta hoảng
hồn lao ra khỏi phòng, thất thanh: Yêu quái chuột!
Rơi đúng mái
tóc dầy, vàng óng nên chỉ bị đau tí ti ở bụng. Còn hoa mắt chẳng qua do đói.
Giời cứu ta rồi! Bánh mỳ kẹp xúc xích cô ta bỏ lại kìa! Chuột Văn Phòng nhao
lại hục mõm vào miếng bánh.
Ngon! Lần đầu
tiên trong đời cổ họng được bôi thật trơn, nuốt trôi tuồn tuột. Có cả mùi son
môi của cô ta bám vào, ngây ngất, gợi cảm. Ngon như yến tiệc thiên đình.
No căng bụng
mà miếng bánh vẫn còn thừa. Không thể bỏ lại. Ở đời không thể được thưởng thức
miếng ngon lần thứ hai nữa đâu, chuột văn phòng ôm mẩu bánh còn lại vào ngực
bằng hai chân trước. Thơm quá! Chuột Văn Phòng đứng lên bằng hai chân sau, vừa
đi vừa hít hà hương vị miếng bánh.
- Á!... Á!
…Á!
- Ối! … Ối! …
Ối!
- Chuột tinh
đấy!
- Chạy đi!
Chuột Văn Phòng
đi ra cửa, bước chân đảo như rang lạc, người ngả nghiêng, trạng thái cơ thể
bồng bềnh như ngồi trên sóng. Sóng là gì nhỉ? Sao mình lại nghĩ ra từ sóng.
Sóng là sóng. Bồng bềnh. Nhấp nhô. Hình như sau mỗi bước nhún chân là người lại
cao thêm tí ti thì phải. Chuột Văn Phòng hé mắt liếc nhìn tìm vật gì đó để đối
chứng giữa cảm giác và sự thật.
Cảm giác và
sự thật cân bằng. Ngày xưa chuột Văn Phòng nhìn thằng người mắt phải trợn ngược
lên mới thấy hết, nay chỉ hiêng hiếng đã thấy. Chuột Văn Phòng giờ phải cao
bằng đầu gối thằng người. Này, sao lại bỏ chạy thế? Sao thế nhỉ? Trước đây
chuột Văn Phòng nhìn thấy thằng người thì hồn vía từ trong đầu tụt hết xuống
tận khấu đuôi. Nay ngược lại, hồn vía thằng người đã tụt hết xuống chân. Cuống
cuồng vấp ngã. Hồn vía ở dưới chân không phải là nơi trú ngụ quen thuộc nên
không điều khiển nổi thằng người, đâm đầu vào tường, xô vào nhau ngã bổ chẩng.
Đáng khen cho
cô ta. Cô dũng cảm quá, dám dừng lại tụt giầy ném ta cơ à! Ngày xưa cái giầy này
trúng thì oằn lưng. Ném nữa đi, khác nào được bữa mát xa ba giai đoạn. Đến đoạn
cuối rồi, hãy coi đây! Chuột Văn Phòng nhe răng cười rinh rích như chim non đòi
mớm mồi. Mới thế mà cô ta quay lưng bỏ chạy. Chỉ được cái thói đành hanh bắt
nạt xếp. Cái mông kìa, tròn xoay, nây nẩy theo nhịp chân. Thích thế! Đuổi theo!
Cắn được một miếng vào đùi cô ta sướng phải biết. Chuột Văn Phòng nưng nứng,
thèm được ôm một cơ thể ấm nóng. Thèm phát cuồng, thèm mờ mắt, chuột Văn Phòng
thấy rủn chân không thể chạy nổi. Nặng nề kéo từng bước chân, thở hổn hển.
Bọn nào thế
kia nhỉ? Hình hài thì giống hệt ta, chỉ khác đứa nào cũng bõng mỡ. “Họ nhà
chuột hả?” Chuột Văn Phòng hỏi. “Thì đúng rồi, ngu si tứ chi phát triển, không
biết họ hàng mình có những ai. Chuột Chĩnh Gạo đây.” “Gấu thế, nói cứ như bố
tướng” “Đây là đâu?” “Cầu cảng. Sức vóc như mày mà ra đây mấy tháng có mà to
bằng con voi.” “Voi là gì? To bằng nao?” Lũ chuột Chĩnh Gạo cười nghe keng kéc.
Chúng đang nhạo mình. Bọn này láo quá. Thằng người kia còn sợ bỏ chạy huống hồ
lũ mày. Chuột Văn Phòng ưỡn ngực tạo dáng hiên ngang thẳng tiến, doạ nạt. Những
tràng keng kéc lần này rộ lên khác khi nãy. Nghe như là xuýt xoa thán phục.
Nghe như là phấn khích khiến khấu đuôi chuột Văn Phòng giật giật. Không chỉ có
tiếng keng kéc, còn cả tiếng gừ gừ nuốt giận. Lũ chuột đực kia gừ cái gì, sao
phải dậm châm tức tối thế. Lũ cái vuốt vuốt sợi râu, chỉ vào bụng chuột Văn Phòng.
“Kinh chưa!” Biết vì sao rồi! Chuột Văn Phòng hùng hục nhào tới.
Văn phòng
chạy hút theo lũ chĩnh gạo vào trong cái công ten nơ bốn mươi phíp bỏ không ở
góc bãi cảng.
Những thằng
người đứng lại nhìn lũ chuột rủ nhau vào công ten nơ ngày một đông. Quay sang nhìn
vào mắt nhau, không ai nói với ai nhưng ai cũng biết người kia nghĩ gì. Sẽ nghĩ
tới cái kết, bập vào món ấy rồi thằng chuột văn phòng sẽ trở lại ngô nghê, bé
cỏn con như xưa, không đáng sợ nữa”
Ông đọc lại lần nữa, bấm bụng cười. Khi nào về hưu,
ông sẽ viết những mẩu chuyện thế này, cuộc đời cứ tửng tưng lấy tiếng cười làm
vui, buồn làm gì cho tổn thọ. Chưa mười giờ. Còn chuột cảnh nữa. Viết nốt rồi
nấu cơm là vừa.
“Chân dài,
dáng dây là mốt ưa thích của thằng người nhá, còn họ nhà chuột chúng mình phải
chân ngắn, béo tròn xoay mới là tiêu chuẩn. Anh Văn phòng là người học rộng
hiểu nhiều có công nhận em nói đúng không?”
“Học á? Học
là gì? Học là làm gì nhỉ?”
“Thế ở trên văn phòng anh không nghe thấy thằng người nói
từ học bao giờ à?”
“Có. Nhớ rồi. Nói nhiều. Bàn nhiều. Chê bai nhau cũng
nhiều. Tại các em khiến anh u mê, chỉ nghĩ được về mỗi cái ý. Cái cô gái lúc
nãy anh đuổi ấy, chân dài dáng dây nhá nhưng phải phong nhũ phì đồn như thế mới
có anh bập vào. Ngày nào mấy thằng đực cũng xuýt xoa thèm. Mà còn nghe nói cô
ấy phải bằng cấp xếp kín mặt bàn mới ngồi được lâu ở phòng anh đấy. Học gì mà
nhiều thế. Tưởng bở!”
“Vậy a!”
“Trả lời câu
hỏi của em đi, tiêu chuẩn về cái đẹp của chuột cái chúng em là gì?”
“Sao em lại
hỏi thế? Với anh lấy sướng làm tiêu chuẩn cho dễ.”
“Là tại, hôm
nọ em lọ mọ vào một nhà, gặp con chuột này lạ lắm. Nó được nằm kẹp giữa hai bầu
vú cái người cái giống như người khi nãy anh gọi là cô ta ấy, ngủ say sưa. Cũng
là chuột mà sao thằng người cứ nhìn thấy tụi mình là tụt dép ra ném tới tấp,
còn con ấy thì được âu yếm là thế nào nhỉ? Em chờ nó thức dậy bằng được hỏi,
mày chuột gì? Nó nói là chuột Cảnh. Em hỏi, nằm thế không sợ thằng người cho
một dép chết thẳng cẳng à? Nó vênh vác trả lời, nó đẹp nên mới được thế. Em
công nhận nó đẹp thật. Chân ngắn choằn, người tròn xoay như quả bóng. Thằng
người thay đổi định kiến về cái xấu, cái bẩn, cái có hại của họ nhà chúng ta để
thiết lập mối tình cảm gần gũi đến thế thì chúng ta nên ghi danh chuột cảnh vào
sử sách.”
“Hay là chúng
ta đến thăm chuột Cảnh đi!”
“Đi. Nhưng
anh to thế này nó nhìn thấy hoảng không tiếp thì sao.”
“Làm gì còn
to, bọn em vắt anh thành tóp rồi.”
“Thế thì lại
không hoành tráng rồi, sợ xấu hổ cả đoàn.”
“Anh thế nào
cũng nói được. Không đi thì đừng có tiếc.”
Sự sắp đặt
của tạo hoá đã trở lại trạng thái vốn có của nó. Tức là lũ chuột phải chui lủi
qua các khe, rãnh, gầm để tiến được ra cổng cảng. Qua các khoảng trống phải
nhìn trước nhìn sau mà chạy cho nhanh. Lũ chuột Chĩnh Gạo trách, “tại khi nãy
ông chọc giận thằng người, bây giờ nó nhìn thấy thì một đập ăn quan ngay. Quan
là quan tài chứ không phải quan tiền đâu mà nhăn răng ra cười.”
Cuối cùng thì
chúng cũng đến cái gọi là cổng vào nơi trú ngụ của chuột Cảnh. Qua một lỗ thủng
chân tường, lũ chuột bắt đầu bì bọp lội. “Nước gì mà dính như keo, hắc nhức
mũi! Kinh!” “Nước rửa bát chứ gì mà kinh.” “Thức ăn của lũ chuột ở đây là thứ
này á. Khiếp! Ăn vào không điên cũng ngộ. Vậy mà mày bảo chuột cảnh đẹp, ăn thế
này thì đẹp thế nào được mà đẹp.”
“Đừng hòng
chúng nó ăn thứ này. Nhìn thấy chúng nó chưa. Con trắng như bông nhá. Con vàng
như tơ nhá. Con nâu bóng như đánh véc ni nhá. Ăn thứ này mà được đẹp thế kia á.”
Quả thật là
đẹp. Sao thằng người không chọn mình nuôi làm cảnh nhỉ? Người ta khôn chứ sao
nữa, người ta tìm đến cái đẹp chứ thứ bẩn hủi như tụi mình bị một đập ăn quan
cũng chả trách giời.
“Nhìn kìa,
con trắng đang trèo lên vai đứa người cái kìa!”
Ối giời,
sướng chưa, nó được đứa người cái thơm vào mõm! Nó khịt khịt mũi làm duyên rồi
lần mò chui vào áo người ta. “Đểu! Anh ở văn phòng đã nhìn thấy thân thể người
cái chưa? Chắc đẹp lắm.”
“Đẹp! Thỉnh
thoảng cô ta với người đực vẫn động cỡn trong phòng. Cởi hết. Nhìn thoả thích.
Đẹp mê hồn! Muốn một lần được chạm vào thứ khác loài nhưng sợ một đập ăn quan.
Nhìn kìa, chuột Cảnh lùng sục trong ngực người cái kìa. Thoả chí nhá!”
Lũ chuột đi
nép sát vào chân tường, nhon nhón chân qua các dãy bàn, lại gần đứa người cái
đang đùa nghịch với chuột cảnh.
Đứa người cái
ngồi tựa lưng vào tường, bàn tay xoa xoa cái cục chạy sau lần áo, mắt hay háy
khép hờ, miệng nhênh nhếch hé mở nụ cười.
“Chuột Cảnh
vẫn là chuột như chúng mình anh chị em ạ. Vừa ngửi thấy mùi chuột chúng mình nó
đã lần xuống đón kìa.”
Chuột Cảnh
thò đầu ra khỏi vạt áo đứa người cái, đôi mắt đỏ như chấm son chớp chớp vương
niềm phấn khích vừa được thoả mãn.
“Chào!” Chuột
Cảnh tỏ thái độ chủ nhà chào trước.
Đứa người cái
ngồi ngây thuỗn, tay buông thõng, mặt ngây thộn trong trạng thái phê phê.
“Chào người
đẹp!” Chuột Văn Phòng nổi hứng đứng thẳng người giơ tay vẫy.
“Nói khẽ
thôi.”
“Không sao,
thằng người không nghe được và cũng không hiểu ngôn ngữ của chuột.”
Kéc! ... Kéc!
... Kéc! Lũ chuột cái cười rộ lên. “Nó là chuột đực thế mà anh Văn Phòng bé cái
nhầm. Pê đê.”
“Pê đê đâu mà
pê đê, nhìn thằng lẵng ra thế kia mà pê đê à.”
“Xuống đây
đi! Vào sau đống nồi niêu xoong chảo kia chật một tí nhưng còn sạch, còn thơm
bằng mấy trong công ten nơ.”
Lũ chuột cái
đứng dựng người bằng hai chân sau, hai chân trước giơ cao vẫy chuột Cảnh.
“Giơ! Thấy
sang bắt quàng làm họ. Hôi như chuột, đái vãi vào nó cũng chẳng thèm nữa là đòi
tí tởn.”
Kẹc! ... Kẹc!
... Kẹc! Tiếng rít của lũ chuột cái chuyển sang giọng khàn.
“Giọng khàn
là mốt đấy.” Chuột Văn Phòng rinh rích nhạo.
“Xem kìa, trơ
trẽn chưa, nằm ngửa tênh hênh ra không thấy xấu hổ, lại còn dụi mõm vào đũng
quần người ta nữa, cứ như là nô lệ làm vui lòng chủ.”
“Về!”
“Chờ đã, có
người vào phòng, xem ai đã.”
Thằng người
đực vào phòng. Đứa người cái đứng bật dậy chạy ra đón.
“Ối giời ơi!
Đứng dậy phải nói chứ, vỡ đầu người ta rồi. Phũ phàng quá thể.”
Kéc! ... Kéc!
... Kéc! Người không hiểu được tiếng chuột đâu. Đáng đời. May mà nó dẫm không
trúng. Lần sau cầu cho nó dẫm bẹp ruột mày ra cho chừa thói vênh.
“Về!”
*
* *
Một tháng nghỉ phép, có mấy chục trang còn lại của
cuốn sổ không sao lấp đầy những con chữ. Khi viết xong về lũ chuột, tưởng rằng
những con chữ đã thông mạch sẽ tuôn ra ào ạt, vậy mà lại nghẽn. Nghẽn ở đâu?
Tìm đề tài? Có đề tài nhưng đặt vấn đề thế nào cho câu chuyện được xuyên suốt?
Chữ nghĩa lẩn trốn, ông không níu giữ lại được để hình thành một câu cho ra hồn.
Ông đâu phải là người viết chuyên nghiệp nên không thể tìm lời giải cho mình.
Ông cố ép mình phải viết được gì đó mỗi ngày, có khi chỉ là những chữ cái bất
kỳ ghép lại với nhau không ra từ và tất nhiên cũng không thành nghĩa. Viết thế
bực lại thêm bực. Bực cho sự bất lực của mình. Lại phải mang vào ngăn tủ riêng
ở xí nghiệp cất giấu. Ông đút cuốn sổ vào túi trong, vuốt lại nếp áo thật
phẳng, không để gợn một đường hằn khác thường khiến người khác để ý.
Bước qua cổng bảo vệ, ông cố kìm xúc động như người đi
xa lâu ngày trở về. Ông muốn bước thật nhanh ra cầu cảng, đứng ở mép cầu đón ngọn
gió mùa Đông Bắc lạnh thắt từ bên kia sông tràn sang. Nhưng ông vốn là người
không muốn để cảm xúc của mình trở nên thái quá. Bước chân trở nên bồn chồn,
hụt hẫng.
Thời gian mấy chục năm, đủ các loại hàng hoá qua cảng,
cho dù chỉ còn là bãi trống hay kho rỗng nhưng mùi hăng hắc, ngai ngái của gỗ
đóng hòm kiện như đã ăn sâu xuống từng thớ đất, đã bám dính lên từng mét tường,
đứng đâu cũng thấy vương vất quanh mình. Thứ hương đặc trưng này của bến cảng
cũng đã ngấm vào cơ thể của ông rồi, xa có một tháng tưởng chừng máu loãng ra,
giờ gặp lại ông ngơ ngẩn tìm, hít một hơi dài cho thoả cơn thèm.
Ai kia? Trời còn tờ mờ tối ông không nhìn rõ. Như là
ông Cỗ. Chiếc mũ nhựa bảo hộ, ngày xưa là mũ cối, bao giờ cũng được kẹp giữa
cánh tay và cạnh sườn, vai nghiêng ngả sau mỗi bước chân như ngọn sóng dập
dình, là ông Cỗ chứ ai khác. Đi cạnh ông Cỗ là ông Phiện. Cánh lưng cong gù thì
đương nhiên bụng sẽ hóp lại, người ông ấy như dấu hỏi. Hai ông ấy có đi lẫn
giữa trăm ngàn người ông vẫn nhận ra. Họ tuy ít tuổi hơn nhưng năm nay sẽ nghỉ
hưu. Bốc xếp nghỉ hưu tuổi năm nhăm. Những người độ tuổi ông, những người với
ông từ thời khăn vác trùm đầu, cởi trần quần đùi vác bao tạ leo tẩn cao hàng
chục mét thế là hết. Ông muốn gọi, muốn chạy lại xiết tay nhau và suồng sã hơn
là được khoác vai hai ông đi với nhau một đoạn đường cho vơi bớt tình cảm lưu
luyến đang dâng trong lòng. Nhưng là bốc vác, bộc lộ cảm xúc kiểu ấy mọi người
cười cho chay mặt. Hai ông ấy căm cắm đi về phía nhà tắm. Ca đêm mệt mỏi lắm,
xong việc chỉ muốn dụi đầu vào góc nào đó thật yên tĩnh mà kéo một giấc ngủ
dài. Ông biết, lúc này một câu hỏi han không hợp cảnh là hai ông ấy sẽ trả lời
gắt gỏng, khó chịu. Mệt mỏi mà. Bốc vác mà.
Nhớ quay quắt, mong được gặp lại mọi người từng ngày,
vậy mà sao mọi người cứ vội vội vàng vàng trôi qua trước mặt ông như nước triều
giật xuống nhanh. Không một câu chào. Không một ánh mắt dành cho ông. Vẫn biết
bốc vác là vậy nhưng ông vẫn thấy chạnh lòng, thấy cô đơn.
Bốc vác mà, cái mệt nhọc nặng như đá tảng nén cảm xúc
của con người xuống thật sâu thật chặt, ngóc đầu lên được để trao đổi tình cảm
với nhau khó lắm.
- Cán bộ đi làm sớm thế!
Một câu chào. Ông gật đầu, ậm ừ đáp lời lại cho xong.
Ai chào thế? Ông không muốn biết. Người ta đâu để ý tới việc ông đã vắng mặt ở
xí nghiệp một tháng. Như vậy người ta đâu cần quan tâm tới sự hiện diện ông. Ông
quan tâm lại làm gì. Bực dọc như con kiến bò khắp người, ngứa râm ran.
“Gió lạnh bóp
thắt đất trời lại, khô tong teo. Những chiếc lá phượng vĩ mỏng mảnh, run rẩy
rời cành chạy trốn trò chơi quái ác của lũ gió mùa. Chúng rên rỉ, bọn bay
nghịch gì mà như lũ khỉ, quăng mình từ cành nọ sang cành kia, đến cành cây cũng
phải sợ xoăn lại như dấu móc thế. Gió gầm ghè, bọn bay còn trách ta hay sao!
Nếu không có ta thì thử xem những người công nhân kia có dám khoác lên mình
quần áo sau ca làm việc hay không. Những ngày bị nắng vắt như vắt khăn khiến
cho mồ hôi chảy bết bệt nhìn cơ thể khác nào tấm gỗ mục, hỏi thế có đẹp hay
không. Lũ gió cáu giận đuổi đám lá chạy ràn rạt trên đường.”
Sao những ngày nghỉ ở nhà ông không nghĩ ra những câu
chữ này cơ chứ.
Không thể viết những câu thế này. Ẩm ương. Câu chữ đầy
hậm hực. Tưởng là câu văn đẹp nhưng thực ra chỉ là muốn trút tâm trạng nhất
thời bỗng dưng bột phát khiến ông cáu bẳn. Ông đã viết được cái gì ra hồn đâu
mà kỹ tính bắt bẻ với từng câu chữ để rồi làm mình làm mẩy.
Ngoài cửa sông, bừng lên một vệt sáng chói loà, thẳng
căng, mảnh như lưỡi gươm vừa tách đôi khối mây khổng lồ. Hôm nay trời sẽ có
nắng. Sẽ bớt lạnh hơn hôm qua. Nhưng sẽ khô hanh. Gió từ trong những lùm cây
lậu bên kia sông trườn ra lắc mình theo những con sóng tràn sang. Từ mặt sông
nhô lên, gió vo luôn đám bụi trên cầu cảng thêm tơi rồi ném vào chân ông ram
ráp, ngứa ngáy.
- Hết phép đâu mà anh đã đi làm?
Tiếng phụ nữ. Tiếng Thắm. Ông hồi hộp. Câu chào của cô
ấy thể hiện cả sự quan tâm tới ông. Tình huống này đúng như mong ước, ông sẽ
được gặp Thắm trong ngày đầu tiên trả phép, sẽ được nghe câu hỏi han thể hiện
sự quan tâm. Nhưng cũng lo. Nhỡ ai nghe thấy, nhìn thấy cử chỉ này của Thắm thì
sao. Sẽ có nhiều chuyện đơm đặt. Ông kín đáo đưa mắt quan sát xem có ai ở gần
còn liệu chừng câu trả lời. Không còn có ai khác.
- Em cũng đi ca sáng nay à? Một tháng là hết phép rồi
chứ em.
- Anh nhớ ai mà quên cả ngày nghỉ của mình, mới được
hai tám ngày thôi.
- Thật à!
- Ngày anh em mình cùng ăn trưa là ngày hai mươi tháng
trước, hai hôm sau mới nghỉ, hôm nay mới ngày hai mươi. Em ghi lại rồi, chắc
chắn không nhầm được.
- Em cũng ghi nhật ký à?
Thắm giấu nụ cười, vui vẻ nói:
- Không, công nhân cảng ghi nhật ký người ta cho mình ẩm
ương, là em ghi trong ký ức của mình, ngày như thế thì quên sao được.
Chết thật, sao cô ấy bạo mồm thế, ai nghe thấy thì
phiền.
Giờ giao ca, cầu cảng trống vắng. Những chiếc sà lan
hôm nay sao lại lười nhác, giờ này chưa chịu thấy rời bến, tiếng máy chưa rền vỡ
mặt sông như mọi ngày. Chỉ có ông và Thắm. Tĩnh lặng. Nghe thấy cả tiếng tan
vụn của bóng tối.
Đi về văn phòng hay đứng lại gần hơn nữa để thể hiện
cho cô ấy thấy trong lòng ông đang đi tìm một tình cảm ấm nồng của người phụ
nữ? Người ông mong là Thắm. Những ngày gần đây, khoảng cách giữa hai người đang
thu hẹp dần. Là tình cờ hay Thắm chủ động. Phải chăng đó là điều khiến ông bất
an, tâm tưởng có nhiều điều xáo trộn. Ngôn từ và cử chỉ của ông cũng như của cô
ấy được nới lỏng, tạo điều kiện cho những suy nghĩ thầm kín được bày tỏ. Ông sẽ
buông một câu tình cảm, tại mong từng ngày đi làm để được gặp em. Thế có được
không nhỉ? Cô ấy sẽ đáp lại thế nào? Liệu có cho rằng, ông là một gã già rồi mà
suy đồi, những câu trai lơ sáo rỗng ấy là của những tay ngồi văn phòng chuyên bàn
chuyện săn gái.
- Em nghe công nhân nói, ca đêm anh hay ghi chép gì
nhiều lắm. Ghi nhật ký à?
Cho Thắm biết mình viết những gì, không cái cớ thuận
lợi nào hơn nữa để kéo hai người lại gần nhau. Nhưng ...! Nhưng gì? Cứ như là
con trẻ mới yêu lần đầu. Không phải. Tại bỗng dưng bức tường thận trọng của
tuổi già dựng lên ngáng trở đấy chứ. Yêu có kể gì tuổi tác. Câu ấy không khuôn
sáo đâu. Thận trọng về cái gì? Ý tứ của cô ấy ông biết cả rồi. Nhưng tại sao? Ông
không biết tại sao cô ấy muốn gần ông.
- Mọi người đến rồi, em về đây.
Cô ấy vội vã. Trong giọng nói của cô ấy có khát vọng
bị tan vỡ. Chạy trốn.
Cô ấy đi rồi. Sao ông không nói gì cơ chứ. Ông ngơ
ngẩn nhìn về phía cửa sông. Mặt trời đã nhú lên trần gian một hình vòng cung đỏ
rực. Gần lắm, chỉ cần ra tới của sông ông sẽ tới được mặt trời.
Cô ấy đi rồi. Sao ông không đi cùng cô ấy một đoạn
đường hãy chia tay. Bước chân ông thẫn thờ.
Cửa văn phòng khoá. Chìa khoá có nhưng ông không muốn
mở. Cảm giác cô đơn khiến ông dễ chịu. Ông buồn bã ngồi xuống bậc cửa, chờ.
- Bố nhớ ai mà mang vẻ mặt u buồn thế? - Bọn trẻ đi
ngang qua hỏi.
Chết thật, chẳng lẽ chúng nó biết chuyện khi nãy ông
đứng nói chuyện với Thắm. “Người có bộ mặt buồn” có lần bọn trẻ gọi ông thế.
Chúng tinh quái lắm, đọc được tâm trạng của ông. Ngần này tuổi mắc vào chuyện
tương tư, người khác biết được thì thật xấu hổ. Sao giờ này chưa ai đến. Kia
rồi, ông Giá đến kia rồi. Có ông ấy, ông sẽ thoát được hình bóng của Thắm.
Ông hồ hởi hỏi:
- Sao đến muộn thế, ông?
- Ông đấy à, đến có việc gì mà sớm thế?
Ông bị hụt hẫng vì thái độ dửng dưng của ông Giá.
- Hết phép tôi đến sớm nhận ca.
Ông Giá nhấm nhẳn, tâm trạng không vui:
- Dạo này ông lẩm cẩm thế nào, còn hai ngày nữa mới
hết phép. Tôi mong ông đi làm từng ngày, không phải ngại đi ca thay cho ông mà
nhiều chuyện lắm, gọi điện sợ làm phiền ông.
Ông Giá chuyển sang thái độ cáu kỉnh thực sự. Chiếc
khoá bị giật, xoay, đập mãi mà vẫn không mở được.
- Khoá làm sao thế này nữa, vứt bố nó đi thay khoá
mới.
Làm với nhau mấy chục năm, từ những ngày còn là công
nhân, trong những lúc nặng nhọc, vất vả nhưng chưa bao giờ ông thấy ông Giá tỏ
ra cáu kỉnh như lần này. Nguyên do tại ông? Là gì?
- Có chuyện gì liên quan tới tôi à?
- Vào phòng đã.
- Mở chìa của tôi xem nào.
Ông tra chìa khoá vào ổ. Mở trơn tru. Sự việc xem ra
nghiêm trọng lắm mới khiến ông ấy mất bình tĩnh đến vậy.
Vào phòng, ông Giá kéo ghế rầm rầm. Ngồi xuống. Thở
dài. Ánh mắt phẫn nộ. Những câu nặng nề chuẩn bị trút xuống đầu ông. Nhưng. Điện
thoại bàn reo. Ông Giá cầm tổ hợp nghe, đáp lại gọn lỏn bằng câu ừ rồi sầm sập
đi ra.
Nguyên do chắc chắn tại ông. Trước khi nghỉ phép ông
có làm điều gì không phải với ông Giá? Không có. Công việc triển khai kế hoạch
bình xét danh hiệu lao động cuối năm và tập hợp sáng kiến cải tiến kỹ thuật
trong sản xuất ông nhờ ông Giá và đã vài lần gọi điện hỏi han, ông ấy đều nói
ổn cả. Vậy sao vừa gặp nhau ông ấy lại tỏ thái độ như vậy. Chẳng lẽ công việc
đơn giản, hàng năm vẫn một cung cách triển khai như vậy lại có vướng mắc gì
khiến giám đốc và công đoàn phải nhắc nhở?
Chịu. Ông không thể đoán được đã có chuyện gì xảy ra.
Chờ ông Giá về khắc biết.
Ông rút cuốn sổ, tìm chìa khoá mở tủ.
Vẫn là ổ khoá này, chìa khoá vẫn là đây mà sao không
mở được. Chẳng lẽ không mở có một tháng mà ổ khoá bị kẹt. Hay có đứa trẻ nào
nghịch ngợm đút que vào. Nếu có hiện tượng thù vặt kiểu này thì ông phải tự
nhìn nhận lại mình đã làm điều gì không phải với công nhân.
Ý nghĩ bị thù vặt kéo ông ngồi xuống ghế, thở dài.
Buồn. Hơn ba mươi năm công tác, ông vẫn tự tự cho rằng mình sống hoà đồng với
quần chúng, không làm mất lòng ai nhưng thực tế hôm nay chứng minh đâu phải
vậy. Quan điểm sống của mình không thể áp đặt cho người khác.
- Sao ngồi thừ ra thế, trời lạnh mà toát mồ hôi cơ à. Mồ
hôi đổ thế chưa đủ đâu.
Ông Giá về. Câu nói của ông ấy giễu cợt, thái độ thay
đổi hoàn toàn.
Chẳng lẽ giễu cợt ông. Cảm giác có điều gì đó liên
quan tới ông mà ông Giá thì lại úp mở khiến ông bực bội không muốn trả lời lại.
- Ông không nhận thấy có sự thay đổi trong căn phòng
này thì phải.
Ông nhìn quanh một lượt. Đúng là có sự dịch chuyển. Khi
nãy, ông chỉ làm theo cảm tính, đưa chìa khoá vào cánh tủ có viết tên ông bằng
sơn nâu quen thuộc chứ không hề để ý tới vị trí của nó đã thay đổi. Tủ của ông
trước đây trong góc, giờ chuyển ra ngoài cùng. Cái bàn làm việc không còn ở
phía cuối phòng mà kê ngay cửa sổ cạnh cửa ra vào. Bây giờ ông có viết gì thì
ai đó đứng ngoài cửa sổ cũng dễ dàng đọc được. Sự thay đổi có chủ ý. Ông nhìn
ông Giá, chờ lời giải thích
Giọng điệu giễu cợt của ông Giá không nhằm vào ông mà
thể hiện sự bất lực của ông ấy. Ông Giá ngó ra cửa, quan sát xung quanh. Ông
nói nhỏ chỉ đủ hai người nghe:
- Thật quá đáng, chúng nó coi những người như tôi với
ông không khác gì miếng sắt mục. Buôn sắt phế thải bây giờ giầu to. Sắt mục đem
nấu chỉ ra sỉ, nhìn bên ngoài không thấy bên trong đã ruỗng hết nhưng cho lẫn
vào đống phế thải thêm nặng cân, lừa thiên hạ đố biết.
- Chuyện gì ông nói cho rõ xem nào. Có vẻ ấm ức thế.
- Ông nhìn tên ông trên cánh tủ xem!
- Ờ, như là đã dùng giấy giáp đánh đi thì phải.
- Nó định xoá tên ông đi chứ sao.
- Đứa nào!?
- Thằng Quynh chứ còn đứa nào khác. Ông không mở được
tủ phải không. Nó thay khoá mới rồi.
Ông hốt hoảng chạy lại tủ, đập tay lay cánh cửa. Có
xẩy ra chuyện gì thì nó cũng phải hỏi ông một câu chứ sao lại tự tiện phá ra.
Nó đã làm gì bên trong! Linh tính thế nào hôm bắt đầu nghỉ phép ông đã cho hết
sổ sách vào chiếc hòm gỗ nhỏ khoá lại cẩn thận. Người ông run lên cầm cập. Ông
không sợ nó đọc những ghi chép của ông mà uất ức nghẹn dâng lên tức họng không
thở được. Ông lo lắng hỏi thăm dò:
- Thế nó có phá hòm bên trong của tôi không?
- Tôi mà không to tiếng nó đã phá rồi. Tôi nói, tủ là
của xí nghiệp cấp mày có thể phá nhưng cái hòm ấy là đồ dùng cá nhân mày không
được phép. Thế nó mới thôi.
- Nhưng cơ sự sao lại thế, tôi không hiểu, sao ông
không gọi tôi đến!
- Thế này nhé, bây giờ tôi phải ra hiện trường, chờ
đến giờ hành chính giám đốc và công đoàn đến tôi với ông lên gặp, trên đường đi
tôi nói rõ mọi chuyện.
Ông muốn thốt lên một câu ai oán, trách móc ông Giá,
rằng có chuyện gì đồng nghiệp mấy chục năm với nhau cứ phải úp mở, kín kẽ làm
gì. Nhưng hồn cốt của ông bị lạc mất đâu rồi không giúp ông nói được lên lời.
Ông Giá chưa kịp bước ra khỏi cửa thì Quynh vào. Nói
đúng hơn là nó phán chứ không phải lời nói của cấp dưới với cấp trên, không
phải hàng con cháu với người đáng tuổi cha chú nó. Giọng Quynh đều đều, lạnh
tanh:
- Bác quay lại một lúc, cháu có điều muốn nói với cả
hai.
Ông Giá quay lại như bị bức ép.
- Khi nãy cháu nhìn thấy bác Diễn vào xí nghiệp, chưa
hết phép nhưng có lẽ bác Giá đã nói với bác mọi chuyện nên bác vào sớm để cháu
giải quyết cho xong công việc, lãnh đạo ngày nào cũng giục cháu.
Ông không biết việc gì đang diễn ra, không cần biết
hậu quả sẽ đến đâu, chỉ biết mình đang phải đối đầu. Nhưng cũng như mọi ngày,
dửng dưng khi gặp phải công việc khó làm, ví như việc cẩu tôn dài dạo nọ, chỉ
cần buông câu vô trách nhiệm, thấy không an toàn có quyền từ chối, rốt cuộc chẳng
chết ai, mình thoát đẹp. Ông hỏi giễu:
- Có chuyện gì mà áp đáo hai ông già như phim hình sự
vậy?
Vẫn thứ giọng đều đều nhưng đôi mắt lá dăm của nó được
mài sắc hơn, đầy đe doạ:
- Cái tội của bác là sách vở lắm vào, ghi ghi chép
chép những gì, chuyện nói xấu sau lưng người khác chứ gì nữa, lẩn thẩn đến bỏ
bê công việc là cháu chưa báo cáo trong các cuộc họp đâu đấy nhá.
Vậy là nó đã đọc hết những ghi chép của ông. Ông phẫn
nộ, đứng bật dậy, mặt đỏ căng muốn lao vào thoi cho nó một đấm vào mặt. Cái mặt
lì lợm, giọng nói lạnh băng đểu giả kia là của ai thế, bố mẹ nó đâu có vậy.
- Có phải mày lục hết sổ sách của tao phải không!
- Mấy thứ chữ nghĩa của bác đọc vào không ngộ cũng
thành dở. Cháu là người luôn biết tôn trọng quyền con người, không hề động tới
chuyện riêng của bác. Cháu chỉ yêu cầu bác bàn giao lại những giấy tờ, công văn
liên quan tới công tác công đoàn của xí nghiệp để làm báo cáo.
Nó nói gì ông không hiểu. Có giỏi tưởng tượng lắm cũng
không thể đoán được chuyện gì đã xảy ra trong những ngày ông nghỉ phép.
Ông quay sang hỏi ông Giá:
- Thế là thế nào, hả ông?
Nhìn bộ mặt thê thảm của ông Giá ông muốn hét lên, sao
ông lại nhu nhược thế, chuyện liên quan tới tôi mà ông không nói gì là sao.
Không thể to tiếng với nhau được, sẽ tạo điều kiện cho nó chia rẽ tình cảm giữa
hai ông.
- Nãy tôi nói với ông, chờ giờ hành chính làm việc lên
gặp giám đốc, công đoàn chính là việc này. Không biết lệnh giám đốc với chủ
tịch công đoàn thế nào, nó nói được giao quyền thay chủ tịch công đoàn đội làm
công tác thi đua khen thưởng cuối năm, chuẩn bị đại hội công đoàn đội nữa chứ.
- Vậy sao! Tao hỏi mày, chủ tịch nghỉ còn phó, còn ban
chấp hành. Mày có trong ban chấp hành không? Không chứ gì. Thế xí nghiệp có yêu
cầu họp ban chấp hành bầu bổ sung không mà mày dám làm cái việc trái quy định
thế?
*
* *
- May là nó chưa cậy hòm của tôi ra.
- Có tài khoản riêng à?
- Mấy quyển sổ. Tôi không muốn ai đọc. Toàn viết linh
tinh ấy mà.
- Thế mà ông hốt hoảng như mất của. Tầu hoả làm sao cứ
đấm vào giật ra lâu thế.
Những toa hàng nối nhau dài dằng dặc chắn ngang đương,
tiến lên lùi xuống như trêu tức người. Mấy lái xe chờ lâu không kìm nổi bực tức
chửi vung vít, đe phi xe cho đổ toa tầu. Đe cho bõ tức chứ ô tô húc đổ được toa
tầu thì xe cũng thành sắt vụn, người lái cũng lên đài hoàn vũ hoá thân. Nhân
viên xe hoả chạy như cóc nhảy, tay giữ mũ khỏi rơi, tay túm cạp quần sợ tụt.
- Tầu làm sao đấy?
- Trật bánh, chạy lấy đà.
- Cởi bố nó quần ra cho dễ chạy. Nhà ga thừa vải may
rộng để nhân viên vào cảng ăn cắp có chỗ đút à.
Ông Giá kéo tay ông, giục:
- Đi vòng lên đầu tầu thôi, thằng Hiền giục lên nhanh
nó còn đi họp.
Ông cùng ông Giá đi vội lên phía đầu tầu. Vừa lúc đến
toa đầu thì tầu hoả chữa xong. Đường xấu, đoàn tầu chạy lề rề như đưa tang. Lại
phải chờ. Điện thoại của ông Giá reo. Có lẽ chủ tịch công đoàn giục, ông Giá trả
lời bực bõ:
- Tầu hoả chắn đường, sắp qua rồi. Chiều á. Không, chờ
tí, lên ngay bây giờ.
Tắt điện thoại, ông Giá quay sang nói với ông:
- Tôi biết, nó giả vờ đi họp để làm khó mình.
- Hay thôi, mình lên đòi lại chức à, chuyện như trò
đùa, nó muốn đặt giá cái chức ấy thì xuống gặp. Mình già rồi, luỵ chúng nó làm
gì. Dạo này tôi mệt mỏi lắm, muốn nghỉ ngơi chờ ngày.
Tầu hoả đã qua nhưng ông chần chừ không muốn đi tiếp.
Ông Giá đứng bên kia đường ray, nói như van:
- Ông ạ, đến tuổi này tôi còn sợ gì nữa, có muốn ham
hố gì về công danh quyền lợi ở xí nghiệp cũng không còn cơ hội. Tôi với ông làm
việc với nhau hơn ba mươi năm, tính nết thế nào hiểu nhau như người nhà, vào
hoàn cảnh ông có lẽ tôi cũng suy nghĩ thế. Không phải mình luỵ chúng nó mà cái
tâm, cách sống của mình đã định hình rồi, cho dù hoàn cảnh nào cũng làm hết
trách nhiệm, cho dù chúng nó còn trẻ lại làm những việc mờ ám thì chúng vẫn là
cấp trên vẫn phải đối xử theo đúng thứ bậc. Lên trên ấy, giữa chốn công đường,
quan điểm của mình trở nên đàng hoàng, còn gặp nơi khác tôi thấy như trò đi
đêm, không minh bạch.
Ông Giá nói phải, mình làm cao, bắt nó phải xuống gặp
khác nào mở đầu cho một cuộc mặc cả. Mặc cả chuyện gì, cả ông và ông Giá cũng
chưa tường. Chỉ phỏng đoán đó là chuyện đi đêm cái chức chủ tịch công đoàn đội
xếp dỡ số ba mà ông đã giữ hơn ba nhiệm kỳ. Phải uy tín lắm trong công việc,
trong lối sống cho nên nhiệm kỳ nào ông cũng được bầu với số phiếu tuyệt đối.
Những lá phiếu minh bạch và tâm huyết của người lao động. Vậy ông có đang tâm.
Công tác công đoàn thời nào cũng có giá ông à, ông
muốn chia xẻ những suy nghĩ với ông Giá. Không mấy khi hai ông được đi cạnh
nhau, có cùng một mối suy tư trong lòng như lúc này. Nhưng nhìn vẻ mặt cau có,
những bước chân hậm hực của ông ấy đành thôi. Ông cố bước thật nhanh còn theo
kịp ông Giá.
Ông biết
không, ở cuốn sổ nào đó tôi đã thống kê tất cả những mánh lới của cán bộ công
đoàn cơ sở trong xí nghiệp về việc bớt xén hàng phân phối của công nhân. Từ
việc cho nước muối hoà kẹo đắng thay nước mắm tết đến bớt phiếu ăn ca của công
nhân mang ra ngoài bán. Việc lớn hơn là muốn công đoàn ký vào đơn phân gian nhà
tập thể phải có con gà sống thiến cùng yến gạo nếp u cháu ở quê tăng gia được
kèm theo. Ngày ấy, chức năng của công đoàn không khác gì nhân viên cửa hàng mậu
dịch, là người đại diện chia phần sao cho đúng tiêu chuẩn nhà nước cấp phát.
Vẫn biết miếng ăn là miếng nhục, nhưng miếng nhục là cục thịt, không có thịt
con người suy dinh dưỡng. Hôm nào tôi tìm lại cuốn sổ ấy cho ông xem, còn nhiều
chuyện khác nữa.
Ngày nay khác
rồi phải không ông. Dư thừa về cái ăn rồi thì con người sẽ tính chuyện hưởng
thụ. Hàng phân phối không còn, đồng lương chi tiêu cho cuộc sống cũng có đôi
chút dư dả, vậy cán bộ công đoàn cơ sở được hưởng thụ những gì nhỉ? Trước đây
tôi viết những chuyện ấy để làm vui và cũng bởi vì, thời nay làm gì còn hàng
phân phối, những chuyện tẹp nhẹp ấy không còn nên không còn gì để viết nữa. Đã
có lần ông chả nói với tôi, chủ tịch công đoàn cơ sở nên học các bài cúng. Bởi
công đoàn cơ sở bây giờ chức năng chính là viếng đám ma và tổ chức cho cán bộ
công nhân đi hội hè, lễ bái đình chùa vào các dịp lễ tết. Vậy hưởng thụ được gì
trong công việc mới này, ông nhỉ. Tôi là chủ tịch công đoàn của đội sản xuất
hơn một trăm công nhân, từng ấy năm mà chưa được một lần hái lộc của cái cây
công đoàn. Có lẽ được đi họp và viết báo cáo nhiều, lý do chính đáng tôi được
nghỉ công tác sản xuất để xả hơi. Lộc nhỏ quá, chưa lần nào tôi lợi dụng để ỷ
lại, bỏ bê công việc điều hành sản xuất. Ông có lần nói, tôi dại. Tôi biết ông
nói đùa. Bởi nếp sống muốn làm hết trách nhiệm của tôi và của ông đã định hình
rồi, không bỏ được.
Ông Giá gậm chân, gắt gỏng khiến ông giật mình tuột
khỏi dòng tự sự:
- Mặt ông trông đần đần thế nào ấy, hay sợ phải gặp
cấp trên. Đi nhanh lên!
Một chiếc “din” chạy như lốc cuốn, sát sạt người ông.
Thằng khùng, thằng điên, thằng vô cảm, ông còn kịp nghe ai đó chửi theo chiếc
xe như vậy. Những tay lái xe phải chạy nhanh, nếu muốn được lấy hàng trước,
nhanh thêm chuyến. Xây xẩm mặt mày, hú hồn hú vía vì mạng sống của mình suýt bị
chiếc xe giằng mất, ông ngồi xuống đất ôm ngực ho sặc sụa.
“Thêm chuyến là
thêm tiền. Thời gian biến thành tiền bạc.” câu này trước đây ông đã dùng
tới ở trong cuốn sổ nào đó. Ngày hôm nay, suýt nữa ông là nạn nhân của phương
thức làm ăn mới này.
Ông Giá trách:
- Tại ông cứ lề rề. Nếu đi nhanh qua được đoạn hẹp rồi
thì đâu đến nỗi. Ông có sao không?
- Hoảng! Không sao.
Những đám bụi do “lốc” đang cuốn về phía mình, ông
muốn đứng dậy nhưng không thể. Hai đầu gối nãy bị gập mạnh giờ nhức nhối muốn
kéo ông ngã dụi xuống.
Ai đó đang đi bên kia đường vội chạy qua, dìu ông đứng
dậy nép sát vào khe hòm thiết bị.
Những cơn “lốc” ào qua. Tiếng bánh xe mài rèn rẹt
xuống mặt đường. Tiếng mài dao của tử thần.
- Bác có sao không? - Người đỡ ông dậy hỏi.
- Đen đấy à. Không sao, tại bác bị thoái hoá khớp gối
lâu rồi, nãy ngồi gập xuống mạnh quá. Dìu bác vào trong kia, xoa bóp khởi động
một lúc sẽ đỡ thôi.
Ông vòng cánh tay qua vai Đen. Người nó gầy quá, thanh
niên gì mà hai vai chỉ thấy lục cục những xương, chẳng có tí bắp thịt nào. Công
việc như ngày xưa, hầu hết dùng hai vai làm công cụ làm hàng thì người như nó
sao chịu được. Mấy tháng nay không được xem nó làm, liệu đã quen với công việc,
đã xếp được bao xi măng năm chục cân mà không ảnh hưởng tới người đi cặp với
nó.
- Được rồi, để bác ngồi lại đây. Hôm nay tổ làm gì?
- Dạ, chúng cháu làm sắt phôi từ tầu lên xe chủ hàng.
Bác ngồi nghỉ, cháu phải đi lấy thêm cáp. Dạo này vật tư mua cáp ở đâu mà nhanh
hỏng lắm, một ca thay mấy đôi, toàn đứt đột ngột như bị chặt, may mà chưa xẩy
ra tai nạn.
Đen quay đi ông mới vội nhớ ra, hỏi với theo:
- Này, thế còn theo học tại chức nữa không đấy?
Đen ngoái đầu nói lại:
- Cháu vẫn.
Ông Giá có lẽ sốt ruột về sự chậm trễ của ông, giục:
- Hay tôi lên trước nhá.
- Vội gì. Mấy khi để lãnh đạo phải chờ. Nói vậy thôi,
tôi đi được rồi.
- Này ông, thằng Đen học tại chức đấy à?
- Ừ.
- Lạ nhỉ, sao nó không báo với đội, với phòng tổ chức còn
theo dõi đưa vào danh sách phát triển nguồn. Tôi chỉ thấy có tên của thằng
Quynh.
- Chuyện học bây giờ tự do, có nằm trong sự quản lý
của xí nghiệp nữa đâu, học xong báo cáo lại cũng được. Này, tôi thấy đội mình
nên có ý kiến với xí nghiệp về chuyện cáp làm hàng trong kỳ hội nghị người lao
động tới này. Thằng Đen nói đúng đấy, làm việc nhiều ca thót tim.
Ông Giá giả vờ không nghe thấy ông nói để tránh câu
trả lời. Ông biết, nếu ông Giá có đáp lại chắc chắn sẽ là câu, ăn thua gì, đấm
bị bông. Cũng như đề suất về khoản thu tiền tiếp thị của giám đốc tại hội nghị
năm ngoái. Khoản thu bất hợp pháp, chi tiêu mập mờ đã được hội nghị thông qua
dễ dàng và khẩn trương triển khai thực hiện. Ai dám phản đối nào! Hầu hết ý
kiến trong công nhân đều tỏ thái độ không đồng tình. Nhưng chưa có ai dám công
khai phản đối. Ông là người đầu tiên phản đối nhưng chỉ phản đối trong tư tưởng
thôi, còn khi bỏ phiếu biểu quyết ông bí mật bỏ phiếu trắng. Đến bây giờ, đề
suất sai quy định ấy ông chỉ muốn viết dấu để một mình biết thôi cũng không dám
là sao. Là sợ hay chỉ biết phục tùng thành thói quen rồi. Ý kiến của ông nếu
đưa ra chắc chắn sẽ được nhiều người ủng hộ. Nhưng được công luận chú ý, hướng
được sự quan tâm của mọi người và đạt hiệu quả cao nhất là việc làm không hề dễ.
Từ nay tới đại hội công đoàn tới ông sẽ tập trung suy nghĩ cho tiến trình kiến
nghị về khoản thu này đi được đến đích cuối cùng.
Sắc vàng của nắng nhạt nhoà như thứ màu nước pha loãng
chảy loang trên nền trắng xám của tấm toan không gian. Sắc màu buồn tẻ dễ khiến
cho con người trì trệ tư duy, lười biếng vận động cơ thể, muốn được thu mình
trong tâm trạng sầu não. Đến như ông Giá, hăm hở khi nãy tan chảy đâu mất, để
bây giờ nản. Những nếp nhăn bên khoé mép, trên trán chảy xịu như sợi mỳ ngâm
nước. Những ngón tay của ông Giá hờ hững buông xuống chứ không phải gõ lên cánh
cửa phòng Hiền.
Tiếng mời trong phòng:
- Vào đi!
Cánh cửa không thể mở rộng đủ cho hai người vào cùng
lúc. Vậy ai bước lên trước. Ông lùi lại nhường. Ông Giá cũng lùi lại, đẩy vai
ông vào trước. Ông là nhân vật chính vậy ông sẽ vào trước. Ông nói một câu vui
để giải toả tình thế, thay lời chào:
- Hai thân già chậm chạp đã làm mất buổi họp của chủ
tịch.
Hiền hất hàm nhưng mắt vẫn chăm chú nhìn vào màn hình
máy tính, tay bấm chuột lạch tạch:
- Hai bác ngồi đi. Buổi họp không có gì quan trọng,
tôi cho người khác đi thay rồi. Để hai bác hiểu lầm đấy mới là điều nghiêm
trọng của người làm công tác quần chúng.
Ông Giá sải chậm từng bước chân vào tới giữa phòng,
ông đứng khom lưng nghiêm cẩn, thành kính chắp hai tay trước bụng, nói nhịu
theo giọng tuồng:
- Dạ! Quan trên thật anh minh.
Ông ngạc nhiên. Từng ấy năm làm việc ở xí nghiệp, ai
cũng biết ông Giá là người thế nào. Ít nói. Giao đãi khô cứng. Cáu kỉnh. Vậy mà
hôm nay biết đùa. Đây là lần đầu tiên ông ấy buông một câu cợt nhả, tỏ ý thiếu
tôn trọng người khác. Ông nghe xót xa. Có lẽ những bức xúc của ông ấy không thể
dồn nén hết trong lòng đã bị bung ra.
Mắt không rời màn hình máy tính, tay rê chuột không hề
dừng lại, không biết Hiền có để ý tới thái độ của ông Giá hay có biết nhưng cố
tình tảng lờ để lấy lại thế chủ động trước những diễn biến ngoài dự tính. Vẻ
mặt không tỏ thái độ, giọng nói không cung bậc, Hiền phủ đầu:
- Đến hạn nộp báo cáo sáng kiến, kế hoạch triển khai
hội nghị người lao động rồi sao đội ba chưa thấy động tĩnh gì là thế nào!
Câu hỏi hay câu trách móc. Quá bất ngờ khiến hai ông
im lặng nhìn nhau.
Hiền ngả người tựa ra sau ghế nhưng mắt và tay vẫn
giữa nguyên vị trí từ lúc hai ông bước vào. Nhưng lần này xen lẫn lời nói có
tiếng cười nhàn nhạt:
- Chưa làm chứ gì. Nếu tôi không nhạy bén, yêu cầu anh
Quynh làm thì có lẽ hai bác đã làm khuynh đảo kế hoạch của xí nghiệp.
Ông Giá trở lại là con người khô cứng, hay cáu kỉnh:
- Này, tráo trở vừa vừa thôi nhá. Thằng này còn hai
năm nữa về hưu, có thích thì đày xuống tổ công nhân chứ đừng có đối xử như trẻ
con như vậy.
Tiếng cười từ họng Hiền lần này phát ra với âm lượng
lớn hơn, lục cục như đá lăn. Nhưng mắt và tay và tư thế ngồi không thay đổi,
Hiền nói:
- Hai bác ngồi đi, đứng thế à. Xin lỗi bác Giá với lại
bác Diễn nhá. Hai bác già rồi ai dám làm gì. Với bác Giá, tôi nghĩ bác chưa làm
quen việc công đoàn, với lại cuối năm công việc điều hành sản xuất bận rộn,
trong khi đó thằng Quynh trình độ đại học, việc này giao cho nó làm nhoằng cái
xong, vậy tôi giải quyết thế không hợp tình hợp lý à. Trách là trách bác Diễn,
là chủ tịch tại sao không có trách nhiệm, muốn nghỉ thì phải làm cho xong công
việc hãy nghỉ, bác trốn tránh à.
Một chuỗi sóng âm thanh di chuyển theo phương nằm
ngang dồn chật tai khiến hai ông lại một lần nữa nhìn nhau. Có muốn độp lại
cũng không được, muốn dùng âm lượng nhẹ nhàng, lời lẽ thân thiện để tạo lập mối
quan hệ hoà bình cũng không xong, bởi thứ giọng không cung bậc của Hiền nhẵn lì
như đá tảng khiến người ta ghê, lạnh như băng khiến người ta chột dạ cần thận
trọng hơn.
Ông ngồi xuống chiếc ghế băng cạnh tường, nơi có thể
quan sát được màn hình máy tính. Chưa kịp nhìn thì Hiền đã xoay màn hình chếch
ra chỗ khác. Ông thấy mình có trách nhiệm giữ ổn định tình hình, ôn tồn nói:
- Lập kế hoạch tổ chức đại hội công đoàn, cũng như mọi
nhiệm kỳ tôi với ông Giá đã lên phương án cụ thể, theo đúng lịch trình do xí
nghiệp sắp đặt. Còn về báo cáo sáng kiến, quả thực tôi băn khoăn bởi đó là sáng
kiến của thằng Đen. Tôi đã gặp thằng Quynh về việc này, nó xấc xược cho rằng
tôi chống lệnh giám đốc, vu cho tôi rằng tôi không có mặt tại hiện trường lúc
đó...
- Thế bác cho rằng giám đốc đặt điều, thiên vị với
thằng Quynh phải không? Tôi xuống điều tra, tổ chức họp lấy ý kiến công nhân,
nếu mọi người công nhận đó là sáng kiến của thằng Quynh thì bác nghĩ sao? -
Hiền chặn lời ông, gắt gỏng.
Ông Giá chau mặt lại khổ hạnh, nói như van với ông:
- Tôi xin ông! Mặc mẹ mấy chuyện ấy đi. Ông lạ gì
chuyện họp hành, lãnh đạo nói gì công nhân gật đầu hết, ai cũng muốn nhanh giải
tán, còn ca kíp, còn nghỉ xả hơi, mệt chân tay rồi không muốn mệt đầu nữa. -
Quay sang Hiền, ông Giá chuyển thái độ căng thẳng: - Tôi lên đây chỉ hỏi ông
chủ tịch một câu, có phải thằng Quynh bây giờ là chủ tịch công đoàn đội ba? Vậy
thôi. Chấm hết!
Ông Giá tức tối thế chứ hơn nữa cũng không thay đổi
được tư thế, độ nhẵn lỳ của hòn đá cuội là Hiền.
- Hồ đồ quá bác Giá à. Đố kỵ, ganh ghét sinh ra hiểu
lầm, đó là con người bác lúc này. Tôi nói vậy có phải, bác Diễn. Tôi đâu phải
là người làm không đúng nguyên tắc tổ chức và đâu phải là người không biết lo
lắng công việc chung khiến cho bác phải giận dữ đến vậy. Trưng dụng công nhân
làm một việc phù hợp với năng lực của anh ta, đó là quyền của người sử dụng lao
động. Là người sử dụng lao động chẳng lẽ bác không hiểu điều này. Một điểm trừ
cho năng lực của bác đấy, bác Giá à. Mà đường đường chính chính nó là bí thư
đoàn thanh niên đội, không sai nó làm thì sai ai.
Ông Giá nói phải, có lần ông nói đùa, buổi họp nào
dùng phương pháp biểu quyết để thông qua, cứ cố định cánh tay giơ cao, đừng bỏ
xuống lại phải mất công giơ lại. Ông kéo ông Giá ngồi xuống để hạ nhiệt cơn
nóng nảy mới chuẩn bị phát hoả. Ông từ tốn nói với Hiền:
- Anh Hiền à, chúng tôi biết chứ, nhưng chuyện đến như
vậy thôi thì không phải nguyên nhân bất bình của ông Giá. Anh thử xuống văn
phòng chỉ huy đội ba, thằng Quynh tự tiện phá khoá tủ của tôi, tự tiện thay đổi
vị trí đồ vật như thể nó muốn khảng định căn phòng đó là của riêng nó.
Lần này thì hòn đá tảng đã biết cử động bằng cách
nhướn lông mày tỏ vẻ ngạc nhiên:
- Có chuyện ấy thật à! Hai bác lạ gì tính khí bốc vác,
làm cái gì cũng ào ào muốn nhanh xong việc mà không cần suy xét trước sau. Để
tôi gọi nó lên ngay bây giờ, bắt phải giải trình về hành vi của nó, bắt nó phải
xin lỗi hai bác. Mà hai bác cũng quá đáng, công tác đoàn thanh niên coi chẳng
là gì, ít ra cũng phải xếp một xó nào đấy trong phòng cho nó làm việc.
Ông Giá đứng dậy, nói khinh khỉnh cắt ngang lời Hiền:
- Mất thời gian, tôi biết nó sẽ nói gì rồi. Chúng tôi
già cả, vô dụng. Cám ơn anh biết lo lắng sắp xếp nhân sự cho tương lai. - Ông
Giá kéo áo ông, giục: - Về thôi ông!
Chút nắng yếu ớt khi sớm đã bị ngọn gió mùa kéo đám
mây mù xám đục về thổi tắt. Không gian mờ nhoè như được giăng một lớp màng
mỏng. Ông cùng ông Giá âm thầm đi cạnh nhau như hai đường vạch nhỏ nhoi, sơ ý
của người vẽ lên bức tranh phong cảnh. Những chiếc xe chở nặng hàng không thể
phóng ngổ ngáo mà lặng lẽ trôi qua trước mặt ông. Tiếng gầm rú của động cơ làm
việc quá tải bị không gian tĩnh lặng nhấn chìm. Cả những đám bụi cũng không thể
lợi dụng cơ hội nhảy dựng lên để táp vào mặt người đi đường mà chỉ như kẻ tàn
hơi ngóc đầu dậy rồi lập tức gục ngay xuống tại chỗ.
Ông phá vỡ tình trạng im lặng giữa hai người:
- Dạo này đầu óc tôi trì trệ quá ông à, không nghĩ
được gì. Ông phải giúp tôi, sắp hết năm rồi tôi vẫn chưa thống kê được sản
lượng của đội. Năm nay hàng qua cảng giảm nhiều quá, tháng mấy đầu năm ấy chơi
cả tháng còn gì, liệu đội mình có hoàn thành chỉ tiêu không ông?
- Tôi thực sự lo cho sức khoẻ của ông đấy. Ông từng là
người tỉ mỉ trong công việc, làm gì cũng cẩn thận, nhớ lâu vậy mà dạo này thế
nào ấy, quên quên nhớ nhớ, lẩn thà lẩn thẩn. Lúc nãy thằng Hiền tiếp chuyện
đàng hoàng thì tôi không đến nỗi bực. Nó cứ phớt lờ, mình đáng tuổi cha chú nó
mà nó khinh khỉnh, coi cái máy tính còn quan trọng hơn mình.
- Xem phim sex đấy mà.
- Ông đúng là lẩm cẩm, nói năng thế người ta cười cho.
- Ông tưởng tôi lẩn thẩn, nói năng linh tinh à. Sự
thật đấy. Thằng Năng hướng dẫn vài lần, tôi vào mạng hơi sành đấy. Chúng nó
mang tiếng hàng ngày tiếp cận công nghệ thông tin mà ăn vụng không biết chùi
mép, xem xong phải biết xoá đi không để người khác biết, hay chúng nó coi
chuyện ấy là trò giải trí. Có lần tôi vào kiểm tra máy của thằng Hiền rồi, dầy
đặc những trang sex. Có lần nó xem suốt buổi sáng. Thời gian lưu lại trên máy
nên tôi biết. Xí nghiệp đầu tư biết bao tiền của vào mạng thông tin, không biết
thu được lợi lộc gì. Xin hỏi ông, đội công nhân bốc xếp như mình cần gì phải
trang bị tới ba cái máy tính. Là đội trưởng đã lần nào ông cầm tay vào chuột,
đã thấy được sự tiện ích của nó trong công tác điều hành sản xuất của ông chưa.
- Thì cứ hô hào công nghệ hoá với lại ai dô ai diếc gì
đó nên phải theo. Trang bị máy tính để loè khách hàng, rằng xí nghiệp hiện đại
sẽ dẫn đến hiệu quả xếp dỡ hàng hoá cao. Trong khi đó công cụ xếp dỡ thì thiếu,
còn người ngồi văn phòng ôm máy tính thì thừa. Ai dô gì cũng không bằng thằng
công nhân được nâng cốc dô. Trăm phần trăm liên tục là thông mọi ngõ ngách. Cái
đầu thằng công nhân không thông, cái bụng thằng bốc vác không no thì lấy đâu ra
năng suất cao. Cứt! Bốc cứt mà ăn.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét