ĐÊM CHUỘT ÁM
Ông giật thót người, co rụt hai chân lên ghế. Ngồi chồm hỗm. Ngực nghẹn thắt. Thở gấp. Chuột? Chuột gì mà tiếng động nặng thế, không khác gì tiếng chân người. Ông luôn đề phòng, cảnh giác lũ chuột đêm chạy nhông khắp cầu cảng, bến bãi. Trần gian lúc này là của chúng.
Hôm nay không chỉ sợ mà còn thấy bất an trong người. Bất an có hình hài, đang treo lơ lửng đâu đó quanh ông. Nó nhìn ông doạ dẫm, thách thức. Ông rụt rè tìm cách lẩn trốn nó. Nhưng biết nó ở đâu mà trốn. Ông chột dạ nhìn xuống cuốn nhật ký để mở trên bàn. Hình như nó ngay cạnh, rình rập xem ông viết gì. Trang giấy còn trắng. Như vậy điều dằn vặt trong lòng chưa được viết ra. Ông thở phào nhẹ nhõm. Bất an lừng chừng quay đi.
Chỉ tại con chuột đêm nào đó chạy qua.
Lành lạnh. Có lẽ con chuột này trụi sạch lông, lớp da loang lổ vết xanh như mực đổ của nó đã trớt qua chân ông. Nghĩ tới chuột là trống ngực lại rộn lên, lại liên tưởng về một điều gì đó không ổn sẽ xảy ra với mình. Rờn rợn. Con chuột ấy có thể đã làm gì tới cơ thể ông.
Hay khi nãy mình đọc lại những trang khác, những dòng chữ đã mở ra, có ai đó đã đọc được? Ông không muốn phơi bày tâm tư của mình với người thứ hai, ngay cả với vợ, chính vì thế mà những cuốn nhật ký được cất trong ngăn tủ riêng ở xí nghiệp. Lại là cái điều dằn vặt mấy ngày nay thì tuyệt đối không để ai được biết. Tai bay vạ gió ngay. Nhưng cất kỹ trong lòng thì không thể.
Chỉ có đêm biết. Đêm không nói được. Chỉ thấy tiếng thở dồn, mệt mỏi của đêm từ phía cầu tầu vọng lại.
Ba rưỡi sáng. Giờ này những con chuột phải ngủ say rồi chứ?
Ở đời ông sợ nhất chuột. Cảm giác sợ chuột có từ ngay ca đêm đầu tiên của cuộc đời công nhân bốc xếp cảng.
Đêm tháng chín, gió Đông Bắc đầu mùa từ bên kia sông tràn sang hất tung chiếc khăn vác trên vai để cho hơi lạnh vuột khô những dòng mồ hôi trên tấm thân trần của Diễn trong lúc chờ xe tới lấy hàng. Những chiếc F4000 cổ lỗ chở nặng hàng tằng tặc lăn bánh qua như cỗ xe tăng nổ máy, phả hơi dầu khét lẹt. Ngọn đèn vàng ệch như màu nghệ thâm đung đưa trên cột điện, đẩy bóng đen chao qua chao lại như làm trò thôi miên. Cơn buồn ngủ dồn tới, đẩy Diễn đổ người vào khe hai hòm máy. Các khớp xương buồn buồn giục cái ngủ tới nhanh hơn. Giấc ngủ là ý thức của con người khi đêm về. Bản năng ngủ đánh đổ Diễn. Nhưng có người lại muốn phá cái bản năng ấy. Cú thúc vào lưng đau điếng kéo Diễn tỉnh dậy. Không thấy người nhưng đoán chắc là tổ trưởng muốn giục Diễn dậy làm. Anh ta hay cấm cảu, có hành động ngấm ngầm với ai vác thua anh ta chỉ một bao hàng. Cú thúc khiến cạnh sườn tưng tức đau đánh thức cái ý thức mình là công nhân mới phải tích cực khiến Diễn bật dậy chạy về vị trí làm việc. Nhưng gót chân nhối buốt kéo Diễn ngã đổ sập xuống như cây chuối bị đốn chỉ bằng một nhát dao sắc lẹm. Diễn ôm chân. Bàn tay dính nhầy nhụa máu từ gót chân chảy ra. Ngay cạnh, hai con chuột chụm mõm vào nhau, những sợi râu rung rung, bốn con mắt bắt ánh đèn đỏ rực, sóng sánh như hai giọt máu tươi.
Hồi chiều, bọn trẻ cược nhau chầu bia cỏ - chỉ có thời còn trẻ của ông chuột mới đói gặm chân người, chuột thời nay nằm một chỗ có thức ăn đổ sẵn vào mồm, hiền như lợn ỉ, chỉ mê mải làm tình, rung rúc suốt đêm. Cũng như con người thôi, ăn no rồi phải nghĩ tới dậm dật. Hàng lương thực, thức ăn gia súc nhập rời, rơi vãi một ca cũng thừa cho mấy đời họ nhà chuột ở đây ăn không hết. Béo quá trông đần, mắt con nào cũng đờ đẫn, lang thang suốt đêm như thằng nghiện. Không tin hả, muốn bằng chứng mới chịu phải không! Thằng Quynh lấy máy ảnh ra. Khẩu thiệt vô bằng. Tao với nó rình cả đêm. Cái công - ten - nơ hỏng cuối bãi năm kia, nhà nghỉ cao cấp của họ nhà chuột đấy, đêm nào cũng chật khách làng chơi. Nhìn đây, máy Sony nét căng. Công bốn mươi phít, hơn ba chục mét vuông, con nào con nấy rõ từng sợi râu nhá. Nếu có ca - mê - ra thì tuyệt vời, trung thực tuyệt đối. Chúng vờn nhau đến khi mệt phờ thì đứng hít ngửi đuôi nhau để tiếp thêm năng lực cho phần tiếp theo. Như chó “éo” nhau. Thấy con đực nhẩy lên ôm eo con cái chưa. Nhiều đôi “chiến đấu” một hiệp chưa thoả, đuổi vờn nhau chập nữa rồi tiếp tục hiệp hai. Có đôi tới ba, bốn hiệp mới đã. Nhìn thấy con này phê chưa, nằm hẳn lên chân thằng Quynh, co giật đùng đùng.
Chúng nó chơi với chuột mà không thấy kinh.
Chúng chèo kéo ông tham gia bữa bia cá cược nhưng ông nhất định không đi. Chủ đề chuột thể nào cũng được dùng làm món gia vị chính trong đĩa mực khô nướng, trong từng thớ gân dai nhách của món sách bò, lầy nhầy trong đám bọt bia. Nghĩ vậy đã thấy lợm giọng thì ngồi cùng với chúng nó ông không chịu nổi. Đã không ít lần các buổi liên hoan ông bỏ về giữa chừng vì những câu chuyện thô tục được xếp đầy ngồn ngộn cao hơn cả bàn thức ăn. Ông vừa là đội phó đi ca, vừa là chủ tịch công đoàn đội mà không chịu sâu sát công nhân, không biết tôn trọng người lao động, Quynh trách. Vẻ mặt nó nghiêm nghị không khác một quan toà buộc cho ông một tội. Liệu mọi người có đồng tình với ý kiến của nó? Ôi dào! Nó trẻ người non dạ, mới chuyển về ít ngày biết gì, còn ông gần bốn mươi năm gắn bó với đội xếp dỡ số ba này, có thế nào mọi người biết cả.
Hay tại điều dằn vặt mấy hôm nay khiến ông lúc nào cũng thấy bức bối trong lòng, sinh ra cắm cảu, để ý tới từng lời từng tiếng, xét nét tới từng cử chỉ của mọi người? Khi chiều hậm hực với câu trách của thằng Quynh hay bực bội với đám cá cược của bọn trẻ? Vứt những điều dằn vặt ấy đi, ba năm nữa là hạ cánh không nên để điều tiếng gây mất đoàn kết nội bộ. Có lẽ bọn thanh niên nói đúng, chuột bây giờ hiền như đất. Đã không ít lần dẫm phải, chúng đứng lại giương đôi mắt tròn xoay, hiền từ nhìn ông như lời nhắc đi đứng không chỉ biết nhìn lên mà phải cả nhìn xuống nữa.
Lẽ ra khi chiều ông nên ngồi với chúng nó, uống một cốc bia, tào lao vài ba câu sẽ chẳng có những ấm ức này. Không sợ chuột nữa. Thịt chuột được coi là đặc sản của không ít vùng quê đồng bằng Bắc Bộ, thậm chí đã trở thành món trong thực đơn của một vài nhà hàng. Thằng Quynh sẽ chẳng có cớ gì trách ông những lời nặng nề như thế.
Hơi thở nong nóng, châm buồn buồn vào cánh mũi. Tiếng thở nặng, nghe rõ tiếng gió. Cơn buồn ngủ đã tới. Bốn giờ sáng. Ông nhìn lên đồng hồ thẩm định lại thói quen cảm nhận giờ giấc hàng đêm. Ra hiện trường thôi, giờ này còn ngồi trong văn phòng cơn buồn ngủ sẽ quật ông gục xuống bàn ngay. Theo cách tính giờ làm việc của xí nghiệp là ba ca bốn kíp thì ông có tới mười năm đêm không ngủ! Làm ca kíp lâu ngày sẽ quen, thức trắng vài đêm chẳng là cái đinh gì. Câu đó chỉ để động viên những đứa mới đi làm, chứ ông hơn ba mươi năm ca kíp, cứ đến bốn giờ sáng là người rũ ra như bị cúm. Bởi con người đã có hàng triệu năm hình thành và phát triển, đã tạo nên quy luật đêm phải được ngủ, ông cưỡng lại sao được. Hơn ba mươi năm làm việc ca kíp, lý trí và tinh thần đủ cả nhưng chưa đêm nào ông thắng được cái ngủ tuyệt đối. Chỉ biết chiều theo quy luật, mỗi ca đêm ông tìm cách ngủ chừng mười lăm phút giữa giờ, cơn buồn ngủ mới tạm thời bỏ qua. Mọi khi vào giờ này ông đã gục đầu xuống bàn tranh thủ ngủ. Nhưng hôm nay không thể! Sự bất an trong lòng là lời nhắc ông phải cẩn thận với những hành vi của mình. Hình như không phải chuột mà có người theo dõi. Không biết có đúng không?
Ai theo dõi và theo dõi ông làm gì cơ chứ?
Một luồng gió xộc vào phòng mang theo khí lạnh và mùi ngai ngái, nồng nồng của đất ải, của phân mục bên kia sông đưa sang.
Ngày xưa, Diễn hỏi Thắm, có thấy hương đêm từ cánh đồng lúa bên kia sông tràn sang không. Cô nhân viên giao nhận hàng có đôi môi đỏ, mọng ướt đã một lần Diễn được trao nụ hôn cuồng nhiệt giờ kéo lệch miệng thoải mái cái ngáp dài, buông lơi một câu, buồn ngủ rũ người hơi sức đâu còn tưởng tượng. Diễn chạnh lòng, nhìn miết vào bóng đen bị đêm cô đặc trên mặt sông. Cô ấy không còn ai nói chuyện, ngả người nằm cuộn khoanh trên tờ giấy xi măng trải trên mặt cầu cảng tranh thủ ngủ trong khoảnh khắc ngắn ngủi khi công nhân bốc xếp nghỉ giải lao. Diễn quay lại ngắm nhìn cơ thể người con gái nằm cuộn khoanh. Hình dáng bị vo tròn, nhàu nhĩ. Diễn tư lự, liệu công việc bốc vác của mình có giúp giấc ngủ của cuộc đời Thắm không phải nằm vất vưởng trên cầu cảng như thế kia? Diễn thấy lạnh lòng, mệt mỏi lần từng bậc thang xuống hầm tầu sâu hun hút. Tình yêu với Thắm trở nên hờ hững. Nhưng không vì không tìm được người bạn đời làm cùng xí nghiệp để chia sẻ cảm xúc hàng đêm mà Diễn lại bỏ quên những làn gió bên kia sông đưa sang, hít một hơi thật sâu để tìm được phút thư thái trong thời gian chờ đợi ánh bình minh rạn ra phía cửa sông. Lần nào Diễn đón ngọn gió bên kia sông đưa sang cũng có cảm giác như tín đồ chờ đợi điều trong sáng, mát lành của đấng cao xanh ban xuống cuộc đời.
Có lẽ bất an trong lòng không phải do khi chiều ông đã không ngồi lại với đám thanh niên mà là trước lúc ấy ông bất ngờ đối diện với Thắm ở một khoảng không gian hẹp giữa hai dãy công - ten - nơ cao ngất như bức tường sắt. Chỉ có riêng hai người, trong khoảng không gian vắng lặng, cô ấy nhìn ông với ánh mắt thế nào nhỉ? Cô đơn? Tiếc nuối thời trẻ giữa hai người đã có khoảng thời gian gần gũi, hay là tiếc nuối của một con người đang bước vào tuổi những đam mê của cuộc đời sắp tàn lụi. Tiếc nuối về tình ái sắp tàn? Hình như ngọn lửa dục vọng trong mắt cô ấy bùng lên. Ông lúng túng muốn níu lại một cuộc gặp, một hoài niệm của quá vãng mà không thể.
Ông thở dài, cảm thấy những đường gân thớ thịt trong cơ thể chùng xuống. Hay tại mình cũng có những tiếc nuối như Thắm? Có những lúc ông thấy thèm một vòng tay phụ nữ quấn xiết lấy mình.
Sao vậy nhỉ! Ông luôn là người không muốn cuộc sống lại vương phải những khúc mắc trong tâm trạng bất an như thế này. Nên giận ai, giận về điều gì đây! Ông ảo giác về nỗi bực tức trong lòng, tự gắt thật to, thở thật dài để xả nó ra ngoài. Nhưng những thứ đó không tài nào thoát ra được. Tại con chuột chết tiệt. Nó như ma, vô hình vô ảnh nhưng cứ bám níu vào ý nghĩ của con người để hù doạ, ám ảnh.
Cơn giận dữ ma xui quỷ khiến ấy bất ngờ ập tới, đập tan cơn buồn ngủ thành từng mảnh, liệng vù vào bóng đêm. Ông thẫn thờ, hướng đôi mắt trống rỗng vào bức tường loang lổ những vệt đen loằng ngoằng do công nhân chùi tay lên. Không phải lỗi của họ. Đó là tấm biểu đổ của sự vất vả sau một ca sản xuất.
Cuốn nhật ký bìa da trong tay ông rơi xuống mặt bàn. Tiếng rơi nặng trịch khiến ông giật mình. Tại ông. Không muốn những năm tháng cuối cùng cống hiến cho xí nghiệp của mình gợn sóng. Ông vội nhặt lại cuốn sổ giữa chặt trong lòng. Tự trách. Tại ông không muốn cho ai biết mình viết gì. Không phải chuột và cũng không phải ai đang rình xem trộm. Chỉ tại những con chữ trong đầu muốn nhẩy vào mặt giấy mà lý trí ông chưa cho phép. Ông sợ ngay cả với ý nghĩ của mình. Cứ như thân thể với ý nghĩ là hai chủ thể tách rời, muốn níu giữ nhau mà không được. Chỉ có ra tầu xem công việc thế nào thì ông mới tự chủ được mình.
Ngoài cửa sông bùng lên một vệt ánh sáng, chói loà, thẳng căng như thanh gươm phán chẻ đôi đám mây khổng lổ. Năm giờ sáng rồi? Cảm nhận về thời gian chuyển động trong đêm mất đâu rồi khiến ông ngỡ ngàng, bần thần đứng nhìn trời.
Ông muốn ngắm nhìn những tia nắng đầu tiên trong ngày hắt lên bầu trời từ phía cửa sông. Những tia nắng óng ánh đỏ. Hùng vĩ. Rạo rực.
Chiếc din chở nặng hàng phịt ra từng đụn khói đen đặc, è ặt bò qua đoạn đường xấu. Nghiêng ngả như chao võng. Rèo rẹo như vặn khúc tre. Thiết kế chỉ cho phép chở năm tấn, thế mà cải tạo thành chở mười tấn, có đứa cõng tới mười lăm tấn. Đơn giản, thiết bị Liên Xô bền lắm, chỉ cần tăng thêm nhíp, độn cao gầm là được. Chi phí thêm rất thấp mà đạt hiệu quả cao. Giảm chuyến sẽ giảm nhiên liệu tiêu hao, năng suất một đi đôi sẽ tăng thu nhập, khẩu hiệu của phương thức vận tải mới bây giờ là thế. Mặc! An toàn lao động không cần tính tới. Số xấu rơi phải ai thì tại phúc người ấy mỏng. Liều hết mức! Mỗi khi gặp xe chở nặng hàng thế này ông tránh thật xa, không muốn bỏ mặc mình rơi vào cung xấu. Nhưng biết thế nào, gặp thằng chở nặng chạy chậm, tiếng nổ pành pành như xe tăng nghe thấy từ xa còn tránh được. Thằng xe không, chạy như gió lốc, cố tranh được nốt lấy hàng trước thì vừa kịp nghe thấy tiếng nó đã ở ngay sau, chẳng biết tránh thế nào, nhiều lần đứng yên mặc số phận đun mình sang bên nào chịu bên nấy. Khẩu hiệu của họ, nhanh chuyến nhanh có tiền. Tiền là trên hết!
Mẹ kiếp! Ông chưa lần nào biết chửi thề, ấy vậy mà lần này bỗng dưng lại bật ra. Tại? Tại bỗng đâu mình lại nhắc tới cái câu tiền là trên hết. Tại nó cứ bấu xấu tới mình mấy ngày nay. Phải viết ra mới tháo được gông cùm trói xiết nó với ông thành một cặp.
Ông nép vào sát hiên kho chờ chiếc xe đi qua.
Từ phóng sự phát trên truyền hình trung ương đến hội họp cấp bộ, rồi ra quyết định bắt buộc vận chuyển hàng hoá phải đúng tải trọng, không quá khổ quá tải của xe. Thực hiện đấy. Nhưng người làm phóng sự bị lái xe đe doạ, tuyên bố sẽ trả thù vì làm vơi mâm cơm của họ. Chẳng ai muốn ăn đói. Đói làm liều. Mà đã dám dấn thân vào cạnh tranh thì làm gì có ai yếu tim, biết ai sợ ai. Thôi đành. Tháng sau đâu lại hoàn đấy. Chẳng cơ quan chức năng nào đả động tới việc chở quá khổ, quá tải của xe. Những điều quy định chỉ còn chức năng hù doạ những ai yếu bóng vía, dễ làm “luật” xa lộ.
Ông thở dài, liên tưởng tới những điều mình muốn viết ra trong đêm. Chẳng lẽ ông là người yếu tim!
Hiên kho dài hun hút. Tiếng lê dép mệt mỏi của ai, ở đâu đó rệu rã, mệt mỏi. Ánh đèn cao áp trắng nhợt.
- Chào anh!
Tiếng chào khẽ, mơ hồ bất ngờ cất lên ở đâu đó gần ngay ông. Chào ông, hay ai, hay chỉ là tiếng vọng. Có lẽ tiếng chào không liên quan tới mình, ông đánh ánh mắt nhìn đường, định nhẩy qua đoạn ổ gà đọng nước.
- Anh Diễn! Việc gì mà vội thế, chào anh một câu mà không thèm bắt lời!
Là Thắm! Không biết Thắm từ đâu bước ra, đứng ngay cạnh ông. Nguyên do gì hay duyên định mà mấy hôm nay hai người cứ đụng nhau ở chỗ vắng vẻ. Ông lúng túng tránh ánh mắt nhìn thẳng của Thắm. Và ông bối rối, không biết có phải vô tình chính ánh mắt của mình lại nhìn như hút vào cơ thể của cô ấy. Tiếc nuối? Thôi nào, nghĩ tới chuyện vớ vẩn ấy làm gì. Thành ông nội rồi, người ta cũng là bà ngoại rồi. Nhưng nào ông có cố tình nghĩ tới đâu. Dạo này cô ấy xuống sắc nhiều, mất đi vẻ tự tin mỗi khi gặp ông. Gương mặt cô ấy tái, mệt mỏi. Sau ca đêm vẻ mặt ai cũng thế cả.
- Tại tôi vội quá, ra xem công việc thế nào.
Tưởng chừng nói cho qua chuyện rồi đi tiếp nhưng ánh mắt của cô ấy muốn níu ông lại để nói điều gì đó. Ông dừng lại. Ánh mắt của cô ấy rạng lên. Tiếc nuối, thèm khát thì phải. Thôi nào, lại cái ý nghĩ vẩn vơ ấy.
- Anh Diễn này, thằng Quynh mới chuyển về đội anh là con em...
Ông cười, nói giao đãi:
- Hai bố con nhà ấy đến dáng đi cũng giống nhau, nhìn qua là thấy ngay.
- Cháu chuyển về đây là muốn nhờ anh giúp đỡ ... - Thắm ngập ngừng, không dám nói ra suy nghĩ của mình.
- Thanh niên bây giờ năng động, có muốn giúp chúng nó cũng chẳng cần.
- Là .... Thôi chuyện khó nói lắm, khi nào có thời gian ...
Có lẽ cái điều muốn nói đã không thắng nổi tâm trạng để được nói ra khiến Thắm vội vàng bỏ đi như chạy trốn. Dáng đi của cô ấy ngả nghiêng tránh qua các ổ gà trên đường. Tội nghiệp.
Những đánh giá của ông về cô ấy khi nãy sai rồi. Tiếc nuối tuổi trẻ đã qua mà sự hồi xuân của đàn bà muốn níu lại không phải là tiêu điểm trong ánh mắt cô ấy. Những lần gặp nhau ở những chỗ vắng là có chủ định. Cô ấy muốn nhờ ông việc gì mà sao không dám nói thẳng? Ông chỉ là cán bộ bình thường thì giúp được gì. Hay vướng mắc chuyện gia đình muốn nhờ cán bộ công đoàn can thiệp? Không. Sự dùng dằng trong cách nói, trong ánh mắt của cô ấy có ẩn ý không minh bạch.
Không còn tâm trạng để ngắm hoàng hôn đang thổi từng dải ánh sáng hồng bùng lên rực rỡ trên nền trời, ông cắm cúi bước nhanh trở lại văn phòng của đội.
*
* *
- Cầm sổ ra hiện trường, mốt ấy lỗi thời rồi!
Chết thật, cuốn nhật ký ông vẫn cầm theo trên tay mà không hề hay biết.
Tiếng nói vu vơ của ai đó trong đám công nhân đang mệt mỏi lê dép trên cầu tầu hằn học, mỉa mai nhằm vào ông. Hơn ba mươi năm công tác, lần đầu tiên ông bị những đồng nghiệp của mình phản kháng lại bằng lời lẽ bức xúc như vậy. Ông đã làm gì không phải? Là đội phó, chủ tịch công đoàn đội nhưng đã lần nào ông đặt vị trí của mình hơn người công nhân trong cách cư xử hàng ngày. Này ông bạn nào đó, đừng có vu vơ, nói vụng như thế, từ trước tới nay tôi vẫn cởi mở và sòng phẳng với mọi người cơ mà. Ông muốn thốt lên câu đó nhưng không thể. Đám công nhân lặng lẽ diễu ngang qua, không ánh mắt nào dừng lại nhìn ông. Ông thấy mình bị đẩy tách xa khỏi họ.
Tiếng dép lê lẹp xẹp như cạo bong mặt cầu cảng.
Chẳng lẽ tại hôm qua ông từ chối tham dự bữa bia với bọn trẻ? Bỏ suy nghĩ này đi! Gần hết cuộc đời ông gắn bó với công việc bốc vác, với đội xếp dỡ số ba này sao không hiểu hết về nhau. Mọi người biết cả, ông không uống được, một cốc bia qua cổ họng đã thấy choáng váng muốn nằm vật ra ngủ.
Bóng áo bảo hộ màu da cam lập loè như những đốm lửa lụi dần qua ba - ri - e cổng xí nghiệp.
Nhưng cái tình cái nghĩa của công nhân bốc vác còn được thể hiện qua những chồng cốc bị dốc cạn xếp dưới gầm bàn ăn. Ráo mồ hôi của ca làm lại đổ mồ hôi xuống các quán nhậu, cứ như triều lên rồi lại triều xuống trên dòng sông Cấm. Tị nạnh nhau vì phải vác hơn một bao hàng nhưng bỏ tiền ra đãi bạn “tắm” bia để “hiểu” nhau hơn thì không tiếc. Từ chối nhau một cốc bia cũng mất tình mất nghĩa ngay.
Chẳng lẽ tại ý nghĩ chết tiệt hồi đêm?
Vớ vẩn. Những ý nghĩ âm thầm vắt thân xác ông rã rời mà không nói cho ai biết.
Ông cất cuốn nhật ký, khoá tủ lại. Xong ca. Ra về. Nhưng chẳng lẽ vô tình vô nghĩa đến vậy sao! Không phải lời nói vu vơ đâu, đó là cái tình cái nghĩa của đồng nghiệp nữa đấy. Về lúc này khác nào chạy trốn câu nói ấy. Ông là người đa cảm cho nên hay vương phải mối tơ chằng chéo của việc đối nhân xử thế như thế này.
Ông lấy cuốn nhật ký. Mở ra. Viết.
“Quynh! Quynh!”
Những dòng chữ vô thức từ tay ông tự trôi ra trang giấy.
Viết tiếp.
“Nó không giống mẹ nó chút nào. Cũng chẳng giống bố.”
“Có giống mẹ ở cái tính không dám nói thẳng ý nghĩ của mình”
Dạo này nó hay cố tình tạo cớ đối mặt với ông và luôn mang theo ánh mắt xét nét, đắn đo muốn quyết một việc gì đó mà không dám nói ra. Nó muốn gì? Cứ nói, ông sẽ tận tình giúp đỡ trong khả năng có thể.
Ngay từ lần gặp đầu, ông nhận ngay ra Quynh là con của Thắm. Hai mẹ con không giống nhau vẻ bên ngoài nhưng thần thái có điểm gì đó khiến người khác nhận ra. Ông muốn gần để biết thêm cuộc sống riêng tư của cô ấy. Mối tình đầu luôn ám ảnh rõ nét nhất trong những ký ức của cuộc đời. Nhưng không thể. Nó liếc nhìn trộm ông như là thăm dò, như là dãn cho ông một khoảng cách trong quan hệ hay ông là người biết tôn trọng những điều luật của cuộc sống đặt ra nên đã dè dặt? Cô ấy đã có gia đình êm ấm, sự quan tâm thái quá sẽ là không đúng mực.
Cả đêm vắt sức để chống lại cơn buồn ngủ khiến lúc này các đường gân chùng nhão như sợi dây đay ngâm nước, cơ thể ông đang biến thành thứ bột loảng đổ xuống sẽ loang xoã mặt bàn ngay tức khắc.
Cuốn sổ nằm ngửa mình, thở. Những con chữ xoãi dài, mệt mỏi.
Ba mươi tuổi Diễn được đề bạt đội phó. Được cấp trên đánh giá là cán bộ trẻ, năng động. Nhưng phải ghi chép gì vào cuốn sổ bìa da, dầy dặn quà tặng của công đoàn xí nghiệp khi mà công việc hàng ngày chỉ cần đôn đốc, nhắc nhở công nhân trong ca làm việc? Diễn muốn học hỏi kinh nghiệm ghi chép nhưng mượn công khai thì không ai cho mượn, nên đã phải dùng tới chiêu hạ đẳng là xem trộm sổ tay của những người đồng cấp có thâm niên làm công tác điều hành sản xuất và thậm chí của cả những người ở vị trí cao hơn, xem họ viết gì mà khi đã là cán bộ thấy lúc nào cũng kè kè cuốn sổ bìa da đen láng trên tay mỗi khi ra hiện trường. Cuốn sổ nào cũng thấy mới. Hoá ra chỉ để làm oai cho đúng mốt, bên trong cuốn thì nguyên giấy trắng, cuốn thì được dùng làm bảng tính đánh lô đề, cuốn thì nguyệch ngoạc không ra chữ mà cũng không ra hình vẽ. Diễn thấy ngượng, không mang theo sổ bên mình như mọi người. Nhưng không thể bỏ được khi mà trong một buổi họp đã bị giám đốc nhắc nhở không có sổ ghi chép công việc hàng ngày.
Những dòng chữ đầu tiên:
“Trong cuộc sống cần phải giản dị và khiêm tốn. Giản dị một cách lịch sự. Khiêm tốn một cách thông minh”
Diễn chép lại từ tờ một tờ báo để cạnh trong một động thái giả vờ giống như các đồng nghiệp khác tỏ ra chăm chú ghi lại ý kiến của giám đốc.
Trang bị sổ tay đã lỗi thời. Phần thưởng công đoàn không ai còn nhớ cuốn sổ tay lưu niệm vắng bóng từ khi nào. Nhưng với ông cuốn sổ lại trở thành đồ dùng quen thuộc những lúc rỗi trong ca sản xuất. Gần ba mươi cuốn nhật ký nằm chật ngăn tủ riêng.
“Hương lúa đang làm đòng thơm ngọt quá! Gió muốn kết bạn hay sao mà muốn dâng hiến hương vị của đêm chỉ cho mình ta ở bên được thưởng thức.”
Đó là nỗi lòng của ông khi Thắm thờ ơ với điều ông muốn tâm sự.
Tại ông là người sống nội tâm.
Ông còn ghi lại cả những sự cố xảy ra trong ca xản suất. Những con chữ trong quan niệm của đồng nghiệp đang là thứ đồ thừa, đồ phế liệu cho nên có để quên sổ trên bàn thì cũng chẳng sợ ai ngó vào. Chẳng ai đọc những ý nghĩ của ông đâu, cứ tung hoành mà bày tỏ cảm xúc trên trang giấy. Công nhân đặt cho ông cái tên “ông thủ dâm trên giấy”.
Chưa một lần “thủ dâm” với ý kiến của cấp trên, lần này ông định thử thì hình như bị lộ tẩy, có người rình nhìn trộm thì phải. Chứ tiếng chuột gì mà nặng như bước chân người.
Ông đặt bút xuống trang giấy. Phải viết ra điều mình đang bức xúc. Nhưng trước mắt ông nảy lên những đốm sáng như có đàn đom đóm múa may. Ông thấy chóng mặt đành phải hạ bút xuống, hai bàn tay xoa mặt. Da mặt tê bần bì. Thế là do phản ứng của thức đêm quá lâu, ông quen trạng thái này rồi, bây giờ có viết cũng không thể điều khiến nổi bàn tay cho đúng nét chữ chứ nói gì đến viết đúng ý nghĩ của mình. Thế là lần đầu tiên ông muốn “thủ dâm trên giấy” với ý kiến của cấp trên nhưng không thực hiện được. Là tại buồn ngủ chứ không phải sợ đâu đấy nhớ, ông tự biện hộ với chính mình.
Người không quen chắc sẽ cho rằng Thắm chưa năm mươi. Đôi môi vẫn đỏ, căng mọng, chưa có những vết nhăn của tuổi già. Vẫn những bước chân sải dài, thể hiện nội lực trong cô ấy còn mạnh mẽ. Ánh mắt nhanh nhẹn, tự tin. Phải là người sống trong sự đầy đủ về vật chất, viên mãn về tinh thần mới có được vóc dáng và thần thái như vậy. Và còn được thoả mãn đời sống vợ chồng nữa. Mình không nghĩ bậy bạ, thực tế này đã được khoa học chứng minh. Nếu như ngày xưa mình theo đuổi Thắm tới cùng thì rồi có giữ được cho cô ấy được nét đẹp như thế này. Ngay thời con gái, trong chuyện tình cảm cô ấy luôn là người chủ động. Mới nảy sinh tình cảm gần gũi giữa hai người, đã có đêm Thắm dùng mình làm chỗ dựa để tranh thủ ngủ. Mình biết cô ấy không ngủ, biết cô ấy muốn tìm sự gần gũi với người khác giới nhưng mình không thể làm gì hơn, đành bó tay ngồi ngay như cột gỗ. Ngay cả khi hai người đã ngỏ lời yêu nhau rồi mà mình cũng không dám luồn tay qua lần áo của cô ấy. Nếu là bây giờ, mình sẽ không ngại ngần. Lần ấy, nụ hôn thoáng qua thôi sao nồng nồng, ngây ngây, kích thích, đam mê! Đến giờ vẫn còn vấn vít, thèm muốn. Khi ấy, đàn ông trong mình cựa quậy nhưng chẳng dám tiến xa hơn. Nếu như bây giờ mình được cô ấy! Thế là thủ dâm trong tư tưởng. Không! Mình muốn tìm điều gì đó bất thường để cuộc sống phẳng lặng của mình sẽ gợn lên một chút sóng. Là sóng ngầm thôi! Như thế có phải là mình đã làm trái đạo lý cuộc đời. Nếu xẩy ra thật, bị mọi người phát hiện sẽ ra sao nhỉ?
Xí nghiệp rộng, làm theo ca kíp nên hai năm rồi mới gặp lại Thắm. May là vợ ông làm ở cơ quan khác, nếu cùng xí nghiệp lại đi khác ca thì có được một lần ân ái sẽ chẳng khác nào ông Ngâu bà Ngâu gặp nhau.
Sau hai năm gặp lại, ở độ tuổi này Thắm thay đổi nhiều về sắc, về diện mạo, thậm chí cả tính tình cũng là chuyện bình thường. Nhưng ánh mắt của cô ấy thảng thốt, muốn nói điều gì đó với ông thì thực sự là bất thường. Chỉ là chuyện vợ chồng, con cái sinh mâu thuẫn mới khiến con người ta suy sụp nhanh như vậy.
Thắm đang đi trước ông, toàn thân như muốn đổ sập xuống sau mỗi bước chân. Hay cô ấy đang gắng chịu đựng bệnh tật ủ trong mình mà không muốn làm phiền tới ai? Chẳng lẽ cô ấy muốn tâm sự với mình về điều đó? Ông dấn bước nhanh hơn để đuổi kịp Thắm. Bước chân ông lập tức lại dùng dằng, chậm lại. Phải chăng là ngộ nhận, ông đã là gì với Thắm đâu mà đến mức cô ấy phải tãi lòng.
Không phải thế! Cũng như ông, có những lúc vợ chồng không đồng thuận về chuyện chăn gối, về chuyện công tác xã hội mà người cán bộ công đoàn phải tham gia mà vợ ông vẫn cho là làm việc vô bổ, không mang lại lợi lộc gì thì ông lại mong được ngồi riêng với Thắm để trút lòng. Biết điều mong muốn ấy là không thể nhưng mối tình đầu trong ông sao cứ vương vít như tơ trời. Tơ trời vương buồn buồn đâu đó trên mặt, nhìn không thấy, quờ tay gạt đi không sao hết. Không biết có ai đi trên cầu cảng trống trơn đã gặp tơ trời vương phải như ông không nhỉ? Ông không dám hỏi, bởi cũng như chuyện hương đất hương lúa bên kia sông tràn sang chỉ có mình ông cảm nhận được. Tại công việc vất vả, các đường gân thớ thịt lúc nào cũng phải căng ra để chịu đựng sức nặng, lồng ngực lúc nào cũng phải ưỡn lên để dồn nén không khí cho đầy chật mới duy trì cho cơ thể hoạt động được nhịp nhàng, còn thời gian đâu nữa để người công nhân làm một việc xa xỉ đó là dành chút thời gian chắt lọc lấy chút ngất ngây trong hương trời hương đất.
Gần hết cuộc đời rồi nhưng cái tính nhút nhát trong việc tạo dựng những mối quan hệ riêng tư với ông vẫn vậy, không dám một câu sáo rỗng để nịnh, không thể vồ vập để làm thân, ông chỉ biết cư xử chân thành, quan hệ chân thực, tạo dựng niềm tin với đồng nghiệp bằng sự nhiệt tình trong công việc, bằng sự cởi mở giúp đỡ người khác. Ông biết, cái chức đội phó kiêm chủ tịch công đoàn đội sản xuất tồn tại được trong gần ba chục năm qua chính là sự tín nhiệm trong anh em công nhân khiến lãnh đạo cũng phải thận trọng trong việc điều chuyển. Chính vậy mà giờ đây nếu dấn bước nhanh hơn để theo kịp Thắm ông cũng sợ ánh mắt mọi người dõi theo, sẽ cho rằng động thái ấy là có mối quan hệ không bình thường. Ước gì có được lần tình cờ gặp Thắm ở nơi vắng, ông sẽ níu lại hỏi chuyện lâu hơn.
Mải mê đuổi hình bắt bóng với Thắm ông không khỏi giật mình vì tiếng gọi giật của một người vừa đi ngang qua:
- Ông Diễn! Vội gì mà hớt hải như bị đuổi thế?
Ông dừng lại, ngơ ngơ nhìn quanh, không nhìn ra ai đã gọi mình.
- Ông sao thế, ông Diễn?
Là Hồng, bí thư Đảng uỷ xí nghiệp. Nếu không hỏi tiếp chắc ông không thấy Hồng đứng cạnh mấy nhân viên bảo vệ. Ông lại gần bắt tay Hồng:
- Xin lỗi, thức đêm mỏi mệt quá thành ra lơ ngơ không biết ai gọi, vội về ngả lưng một chút, già rồi.
- Sao đêm qua không nhờ người đi thay, sáng nay lại ngồi họp cả buổi nữa thì mệt chết à?
- Họp gì? Tôi có biết đâu?
- Đại hội đoàn thanh niên. Thế ông chưa nhận được giấy mời à? Để tôi hỏi lại văn thư xem, làm ăn tắc trách thế nữa. Đại hội đoàn thanh niên nhiệm kỳ này, theo chỉ đạo của Đảng uỷ sẽ mời cả chủ tịch công đoàn một số đội sản xuất chủ chốt theo dõi cho ý kiến về nhân sự. Công đoàn theo dõi sát sao quần chúng nên nhận xét chính xác hơn.
- Chết thật, thế thì tôi phải về còn chuẩn bị.
Có phải vội về hay có điều gì đó bất thường trong đại hội đoàn thanh niên lần này ông chợt nhận ra qua thái độ của Hồng nên lúng túng, muốn tránh.
- Có gì mà phải chuẩn bị, sống với nhau hàng ngày có gì nói nấy. - Hồng nói với theo.
Ông cố bước cho thật nhanh làm vẻ như đang vội về, nhưng thực ra lúc này ông không muốn nghe Hồng, thể nào cũng sẽ có những câu huấn thị chuẩn bị cho buổi đại hội đoàn.
Hồng kém Diễn năm tuổi nhưng vào xí nghiệp trước hai năm, phấn đấu từ công nhân bốc xếp lên bí thư đoàn thanh niên rồi dần dần lên bí thư đảng uỷ xí nghiệp. Ngày mới vào làm, Diễn phục Hồng vì vóc người nhỏ bé mà một mình vừa quai vừa vác một toa ba mươi tấn gạo sắc mặt không thay đổi, không nhỏ một giọt mồ hôi và mặc dù năng suất chia đều cho cả tổ nhưng không hề ca thán tị nạnh với những người trốn việc rúc vào góc kho cờ bạc. Em bỏ sức ra sẽ không uổng, khi chỉ có hai người nằm dài chờ việc trên đống hàng Hồng tâm sự. Ngày ấy, cả Diễn và Hồng và cả những cán bộ khác, con đường thăng tiến tỉ lệ thuận với số lượng những bao, kiện hàng hoá vác trên vai.
Và ông là người minh chứng cho bước khởi đầu trên chặng đường “quan lộ” của Hồng.
Tháng tám, ngày ...? Cơn gió mùa Đông Bắc nấp sẵn trong dãy núi đá Tràng Kênh, chờ mưa xuống là đổ bộ về theo. Gió kéo mành mưa táp vào mặt như té nước, muốn trêu tức đám công nhân được huy động ra đào rãnh thoát nước cho bãi chứa hàng. Gió lạnh lặn sâu vào da thịt, vào tận xương tuỷ mà nghiến mà cắt. Bàn tay tê buốt như bị dập, khớp vai đông cứng không thể giơ cao được chiếc cuốc chim bổ xuống nền bãi. Không cố được, mình là người buông cuốc đầu tiên. Đào rãnh trên nền bê tông để thoát nước khác nào đội đá vá trời. Cứ mưa thế này mươi phút nữa là đống phân bón đã được xếp trên lớp cao bản cao tới ba mươi phân sẽ bị ngập nước. Tổn thất lớn là không tránh khỏi. Giám đốc cũng nản, nhìn mọi người tự ý kéo vào hiên kho tránh mưa rét không nói gì. Nhưng với mình, giám đốc có cái nhìn không thiện cảm (có lẽ mình là tổ trưởng công đoàn nên cảm thấy thế).
Chỉ còn lãnh đạo xí nghiệp đứng tần ngần, bất lực giữa trời mưa. Họ lo trách nhiệm hay oán thán trời sao trút mưa dữ dội thế. Chả biết lãnh đạo nhà mình dự tính thế nào, mấy nhà kho còn tốt thế phá đi. Nói là tiết kiệm được tiền duy tu bảo dưỡng kho, xu hướng bây giờ chủ hàng không lưu kho bãi lâu, xếp hàng ngoài trời dùng bạt che đậy là được. Người tính không bằng giời tính. Hay đã có Liên Xô chịu. Thời ấy qua lâu rồi.
Có lẽ Hồng nghe thấy được tiếng lòng của lãnh đạo bay trong mưa trong gió mà thấy mình cần phải có trách nhiệm với xí nghiệp nên quay lại ra sức cuốc. Chiếc cuốc chim nẩy bần bật như quả bóng nẩy trên mặt bàn. Có lúc mất đà Hồng ngã chúi theo chiều văng của chiếc cuốc. Không biết có phải Hồng đóng kịch?
Không biết ông trời thương cảm với ai mà mươi phút sau mưa tạnh hẳn. Và mươi phút sau nữa, nền bãi chỉ còn vài vũng nước bằng cái chiếu manh. Đường rãnh do Hồng cuốc như một vết bầm trên nền bãi.
“Thằng ấy thế mà được, nó ở tổ nào? Bên đoàn thanh niên phải làm cuộc phát động học tập tấm gương tinh thần trách nhiệm của nó. Các anh lưu ý nó trong kỳ đại hội đoàn sắp tới”
Cơ hội là do mình tạo ra!
Đại hội đoàn thanh niên năm ấy, lần đầu tiên và cũng là lần duy nhất ông làm thứ ký cho một buổi họp. Tiện thể ông viết những dòng này vào sổ. Cuốn sổ ấy giờ nằm tận đáy tủ. Khoá ấy Hồng được bầu vào ban chấp hành đoàn.
*
* *
“Có lần vợ hỏi, nhiều lần trong lúc “ấy” nhìn vào mắt anh, em thấy anh hời hợt? Mình nói chuội, lúc “ấy” mắt ai cũng nhắm tịt biết thế nào, em chỉ khéo suy diễn. Là thế nào mình biết, nghĩ gì mình biết, nhưng chắc chắn 100% đàn ông trên thế giới này cũng sẽ không dám nói thực lòng. Cảm giác về đôi môi cô ấy khi hôn không mềm như môi Thắm. Nếu thực sự có hời hợt thì tại ai?”
Có phải tại Thắm? Ông mới chỉ một lần được hôn Thắm. Nụ hôn ngắn, dở dang. Nay đến tuổi lên ông, vào độ xế bóng rồi có lúc ông vẫn mường tượng lại, nhớ, khát khao tìm lại một lần nữa, để rồi sẽ đi tới cùng của nụ hôn. Không phải tại mối tình đầu khiến người ta vấn vương đâu. Tại nụ hôn mê mải, quên đời ấy! Nụ hôn vội bên hè đường nơi con phố vắng, vào một buổi tối mất điện luân phiên. Nếu như không có tiếng trêu đùa của người đi đường thì ông và Thắm không biết đèn đường đã được bật sáng trưng. Thắm khóc. Còn ông cười ngượng, cúi đầu giấu mặt trước một vài ánh mắt tò mò đạp xe ngang qua. Đôi môi Thắm mềm, đờ dại, thả nổi. Còn ông không làm chủ được ý thức của mình. Run rảy. Mê dại.
Tại sao Thắm khóc? Ngày ấy ông vô tâm hay sau đấy sự việc Thắm thờ ơ với cảm xúc của ông khi gặp được hương lúa, hương đất từ bên kia sông tràn sang khiến ông chạnh lòng đã vô cảm trước cảm xúc của người đàn bà mình yêu. Tuổi trẻ của mình cũng nhỏ nhen vậy sao?
Đừng nghĩ tới Thắm nữa, chuyện đã qua rồi có cố níu lại cũng không thể. Cuộc đời của ông và của Thắm đã được vê thành hai viên bi riêng rẽ, lăn trên hai con đường đời riêng biệt. Đến giờ, viên bi cuộc đời ông và viên bi cuộc đời Thắm có tách ra cũng chỉ vỡ vụn chứ không thành hai nửa để tìm lại nhau được nữa.
Tranh thủ ngủ đi, hai mắt đang díu vào nhau mà sao cứ bắt tội không cho nó nhắm lại.
Bọn trẻ nói ông “thủ dâm” trên giấy, chẳng lẽ sắp về hưu rồi mình còn muốn “thủ dâm” trong tư tưởng? Chúng mà biết ông đang nghĩ gì chắc phải hưu sớm mới tránh được đàm tiếu.
Tám giờ họp nhưng hôm nay ông sẽ cố tình tự đánh mất nề nếp đúng giờ của mình.
Ngủ đi, cố chợp mắt đến tám rưỡi.
Nghĩ tới buổi họp sáng nay ông thấy nản. Sẽ lại là bản phô tô của những buổi họp khác, nghe đến thuộc lòng các bài phát biểu rồi, cả phần bỏ phiếu cũng đã được lập trình sẵn, mình đến cũng là cho đủ mâm đủ bát. Lúc nãy Hồng muốn nán ông lại có lời, chắc sắp đặt cho ông phát biểu. Ông biết phải nói gì rồi. Mỗi buổi họp đều có mẫu sẵn, chỉ cần thay đổi con số cho phù hợp.
Nhưng Hồng là người thích ra “chỉ dụ”.
Đành phải đến sớm. Ông tự thoả hiệp. Nếu không muốn Hồng sinh chuyện.
Nhưng sao Hồng lại đề cập chuyện nhân sự ban chấp hành đoàn thanh niên xí nghiệp với ông? Lạ! Từ trước tới nay chưa có lệ Hồng hỏi ý kiến ông. Đã lâu ông không theo dõi hoạt động của tổ chức đoàn, biết gì đâu mà tham gia ý kiến. Đoàn xí nghiệp hoạt động những gì trong nhiệm kỳ vừa rồi? Ông không có thông tin nào. Trong các hội nghị giao ban xí nghiệp, trong các báo cáo hoạt động sản xuất, các phong trào thi đua có thấy đề cập tới hoạt động của đoàn thanh niên đâu nhỉ.
Tại ông. Bí thư chi đoàn đội sản xuất số ba của chính mình mà ông cũng không tường tận lối sống, cách làm việc của anh ta thế nào huống hồ bí thư đoàn xí nghiệp, không nhớ tên là gì cũng phải. Sau trận mưa “lịch sử” của đời Hồng, ông có mặc cảm với tổ chức đoàn xí nghiệp, cho rằng vị trí ấy như vị thuốc kích thích cho “quan lộ” phát triển được lãnh đạo ban phát cho “con bệnh”.
Đừng đổ tội cho ông là chủ tịch công đoàn mà không quan tâm tới đời sống cán bộ công nhân đơn vị mình. Từ ngày xoá bỏ chế độ bao cấp, không còn hàng phân phối theo tiêu chuẩn, không phải lo cơm áo gạo tiền cho công nhân nữa thì khoảng cách của người làm công tác công đoàn với người lao động cũng ngày càng xa. Chỉ khi có ma chay, hiếu hỉ và đại hội công nhân viên chức thường niên thì chức danh chủ tịch công đoàn của ông mới được nhắc tới.
Hậm hực khởi phát. Bức bối nảy nở. Cái ngủ sợ, trốn biệt. Nhắm mắt mãi thấy mỏi, ông mở trừng trừng nhìn lên trần nhà. Trần nhà bị ngấm nước, những vết ố vàng do gỉ sét từ cốt thép loang như những vết chân chuột chạy.
“Ngày chuột ám!” Nếu không kịp kiềm chế ông đã hét toáng lên. Lại phải đến đúng giờ, không thì ở nhà chẳng biết làm gì mà bực lại thêm bực. Ông hậm hực. Đến đúng giờ để chạy trốn lũ chuột ám ảnh trong đầu.
Hít thở sâu. Ông thì thào với mình, “Bình tĩnh! Chuyện thường ngày!” Ông khác những đồng nghiệp ở chỗ biết kiềm chế bản thân bằng những câu tự trấn an như thế. Công việc nặng nhọc tạo cho con người tính cáu bẳn, bỗng dưng chửi vung chửi vãi, giận dữ vô cớ. Đó là lúc mệt nhọc phát tác qua đường miệng. Ông giữ được uy tín, giữ được chân chủ tịch công đoàn bao năm nay là do hiểu cách sống và biết hạ nhiệt những cái đầu nóng của công nhân bốc xếp.
“Thằng Sửu bí thư chi đoàn là người thế nào? Chi đoàn đã có hoạt động gì nhỉ?” Ông đi lại như cuồng quanh nhà tìm câu trả lời. Câu mở đầu thế nào cho phù hợp? Biết phát biểu thế nào với đại hội? Chưa lần chuẩn bị cho buổi họp nào ông lại lúng túng, nhọc công suy nghĩ như lần này.
Tại lũ chuột đêm? Tại điều bức xúc muốn viết ra sổ tay mà không viết được? Tại khuôn mặt quắt, cái miệng rộng lúc nào cũng tuôn ra những lời nói “chỉ dụ” của Hồng? Hay tại ông dị ứng với công tác đoàn thanh niên mà bấy lâu nay không theo dõi khiến bây giờ lúng túng. Nếu không phát biểu được lời nào cho đúng sợ mất mặt với mọi người. Ông thấy mình bất lực trước cuộc họp sáng nay.
Đành ứng biến với diễn biến trong cuộc họp thôi, ông tự nhủ. Ông soi gương chải lại mái tóc bị vò nhàu. Mái tóc xác xơ như nắm rễ bèo khô không chịu nằm xuống. Ông nhúng lược vào nước chải lại. Mái tóc ướt trở nên bóng nhoáng. Mái tóc trong gương giống ai nhỉ? Ông chải tóc mái lật ngược lại sau gáy. Giống Hồng thế! Từ ngày lên chức bí thư đảng uỷ, mái tóc hắn không còn xác xơ mà lúc nào cũng được chuốt keo bóng, chải lật ngược ra sau. Kệch kỡm. Có lần thấy chướng ông góp ý với Hồng, mặt gầy má hóp chải tóc thế không hợp. Hồng bảo, đó là cái khuôn của người ngoại giao, phải theo cho hợp.
Có là lần Hồng nói với ông trong quán rượu. Không biết lúc ấy có say, hắn thổ lộ chân tình, họp nhiều thành quen, nói theo khuôn cả, gặp tình huống nào thì giở bài ấy ra mà nói, muốn người ta thế nào thì lắp vào khuôn nấy, nhận xét thế nào cũng xong. Những lời này ông đã ghi vào sổ tay. Xong! Ông không được họp hành nhiều như Hồng nhưng các khuôn ông có sẵn trong sổ cả rồi, tuỳ theo ý Hồng đưa đẩy mà ghép vào, thay tên đổi họ là xong. Ông thở dài trút tảng đá đè nặng trong người. Người nhẹ bẫng như chưa hề vướng bận chuyện gì.
Ông buông người xuống giường. Còn nửa tiếng nữa mới đến giờ đi. Những vết loang của gỉ sắt trên trần nhà như vết chân chuột chạy đang chạy đảo vòng, mờ dần trong mắt ông. Cái ngủ chuẩn bị đổ ập xuống. Nhà ắng lặng thế, nghe thấy cả tiếng tí tách của giọt nước đọng nhỏ xuống hố ga. Chắc bà ấy đi làm rồi. Những lúc căng thẳng đầu óc lại buồn ngủ thế này nếu được vợ dùng đầu móng tay gại vào da đầu sẽ thấy thư thái, thanh thản. Nhưng điều mong muốn đó chưa lần nào thành hiện thực. Chưa lần nào ông nói điều mong muốn này với vợ. Bởi ông biết bà ấy sẽ nói, ông rỗi hơi lắm nên làm những việc không công.
Nếu là Thắm, không cần phải nói chắc ông sẽ được chiều theo ý muốn ấy. Gần gũi Thắm chưa nhiều nhưng ông cảm nhận được điều đó. Những lần đụng chạm giữa hai người Thắm luôn là người chủ động.
Vợ ông chưa một lần chủ động hôn ông trước. Nếu có kích động lắm đôi môi cũng chỉ hé mở hờ hững đón nhận cái hôn nồng cháy của ông. Những lần ân ái, ông cố tìm lấy một lần hai đôi môi chà xiết đến nóng rát, giống như lần hôn đầu đời với Thắm. Ngon! Ông cố tình thốt lên câu ấy mỗi lần có được cái hôn dài để kích động vợ, mong sẽ tiếp tục được lần nữa. Nhưng mong vẫn chỉ là mong.
Có lần nào trong lúc ân ái vòng tay của vợ quấn xiết lấy ông, hai cơ thể loang chảy hoà quyện vào nhau không nhỉ? Đã một vài lần ông ghi lại từng động thái, từng lời nói, cử chỉ của vợ sau những lần ân ái khi mà bà ấy thấy thật thoả mãn hoặc cố gượng ép cho tròn mối quan hệ vợ chồng để đối chứng, để tìm câu trả lời. Tại vợ lãnh cảm? Tại vợ cho rằng tình dục càng có giới hạn thì càng thể hiện phẩm hạnh của đàn bà. Giống như thứ đạo đức theo khuôn phép, càng giữ mình thì đạo đức càng trong sáng? Tình dục là nghĩa vụ, không có trong phạm trù tình yêu? Hay bà ấy đã trao linh hồn và thể xác cho người đàn ông lý tưởng nào đó đang có thực hoặc chỉ nằm trong ký ức, với ông chỉ làm cho tròn bổn phận? Nếu hỏi vợ những điều này chắc chắn cuộc sống gia đình sẽ đảo lộn. Với vợ thì giấu nhưng với bạn thân hoặc là người tình, người ta có thể giãi bày, bộc bạch hết những chuyện thầm kín. Đây là kết luận của Hồng, ông chỉ là người ghi lại. Nếu một lần nữa được tâm tình với Thắm, ông sẽ hỏi về tâm sinh lý của người vợ trong chuyện tình cảm với chồng thế nào. Ông thèm có được một đêm ngồi trên cầu cảng, Thắm gục đầu vào vai ông ngủ ngon lành.
*
* *
Hồng quay sang hỏi:
- Ca đêm vừa rồi mệt thế cơ à?
Ông ậm ừ:
- Không!
- Sao phờ phạc thế, mắt trũng như hố bom.
Ông cười vì câu ví von, quay sang Hồng hỏi:
- Đã lần nào đại hội đoàn thanh niên mời công đoàn dự?
- Dân chủ ngày càng được đề cao, muốn thế thì tổ chức công đoàn phải tham gia.
- Tôi không hiểu.
- Xấu hổ cho hơn mười năm chủ tịch công đoàn của ông. Chức năng của công đoàn là bám sát đời sống của công nhân, muốn hiểu rõ tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của người ta thì phải nắm đựơc tính cách, cuộc sống riêng tư của người ta thế nào ...
Mặt ông nóng ran. Có lẽ phải đỏ bừng. Đừng! Đừng để ai biết tâm trạng của mình đang bộc lộ ra bên ngoài thế nào. Ông hít một hơi thật sâu rồi nhè nhẹ thở, hướng ánh mắt ra cửa.
Chuột kìa!
Con chuột thụt thò cái đầu cạnh chân cửa, những sợi râu rung rung, mắt tròn xoe. Cái nhìn ngạc nhiên, con chuột dò hỏi, tại sao hôm nay lũ người lại kéo nhau đến chiếm cứ lãnh địa của mình. Nó muốn chạy vào trong hội trường nhưng không dám. Đông người quá.
Hồng cũng nhận ra hành động của con chuột, đá chân trên không ra phía cửa xua đuổi.
Con chuột giật mình, thụt mất.
May mà có mày xuất hiện, không thì bài thuyết giáo còn lâu mới đến điểm dừng. Vào nữa đi! Ông cầu mong thế.
Con chuột nghe thấy lời thỉnh cầu của ông, nó chạy ra đứng giữa cửa, ánh mắt nhìn lên đám đông thách thức, hếch cái mõm nhọn hoắt sẵn sàng nghênh chiến.
Chắc trong hội trường có tổ của nó. Nó liều mình lao vào trong như con trâu chọi lao vào đối thủ.
Hồng dận mạnh chân xuống nền nhà. Tiếng “cạch” giận giữ? Cả hội trường giật mình, mọi con mắt đổ dồn về phía Hồng.
Con chuột hoảng hồn vội quay ngoắt lại. Như chiếc xe phanh gấp mất lái, con chuột đâm đầu vào tường. Nó mất phương hướng, lao như viên bi a đập vào các cạnh bàn, chạy loạn khắp hội trường.
Con chuột chạy đến đâu ở đấy ầm ầm tiếng đập bàn, cạch cạch tiếng giận chân xua đuổi lan theo tới đó.
- Đề nghị các đồng chí trật tự! - Trung bí thư đoàn xí nghiệp đứng bật dậy nói to.
Con chuột chạy chưa thoát thì hội trường chưa yên. Nữ đứng hai chân lên ghế, hét ré lên. Mấy thanh niên nam tụt giầy ném, hô hoán như đuổi cướp.
Phải nhờ âm thanh của loa mới át được tiếng ồn ào, mới ổn định được trật tự. Trung lên bục diễn giả ghé sát miệng vào micrô nói:
- Đề nghị các đồng chí ổn định để đại hội được bắt đầu! Chỗ đồng chí Toàn, đồng chí Hiên đội một kia thôi đi!
Tiếng loa có hiệu quả. Mọi người đi về chỗ của mình nhưng ánh mắt vẫn lục lọi dưới gầm bàn.
Trung nói tiếp:
- Có lẽ giám đốc bận không đến dự đại hội cùng chúng ta được, tôi xin được phép khai mạc.
“Con chuột có lẽ không còn trong hội trường, mọi người chỉ đuổi theo cái bóng trong đầu.” Ông viết vội ý nghĩ của mình vào cuốn sổ trên bàn.
Ông buông bút, chống tay lên trán, nhìn chăm chắm xuống cuốn sổ. Trong mắt ông, những con chữ nhoè dần rồi kết dính thành từng khối đen hình lập phương chìm lơ lửng trong một bể kính trong suốt. Mặt giấy chuyển thành khối không gian ba chiều.
Một cú huých khuỷ tay khiến ông giật mình. Thoát khỏi không gian ảo, ông như người bị ngạt được thông mũi, thở hổn hển.
- Ông làm sao thế, ốm à? Huyết áp tăng thì khốn! - Hồng ghé sát tai ông càu nhàu.
Chết thật! Cả hội trường đang đứng nghiêm trang làm lễ chào cờ mà ông không hay. Bài Quốc ca đã đến câu “Tiến mau ra sa trường, cùng tiến lên!” Ông lúng túng đứng dậy, chỉnh tư thế nghiêm trang, mắt hướng thẳng lên Quốc kỳ. Tiếng nhạc hùng tráng. Giọng ca sĩ thể hiện ấm, khoẻ, hào sảng.
Thứ không gian ba chiều ma mị lần đầu ông gặp phải. Những hình khối hiện lên với đủ bề dầy, chiều sâu, lơ lửng trong không gian trong suốt.
Lại cú huých khuỷ tay nữa. Nghi lễ chào cờ đã xong. Ngồi xuống. Hồng điều khiển từng cử chỉ của ông.
- Tôi gọi y tế nhá?
- Không, không cần, tôi không sao.
- Sao cứ ất ơ như thần kinh phân liệt thế. Ông có bị huyết áp không?
- Không.
Chuột ơi, tao cầu mày xuất hiện lần nữa để tắt những câu hỏi từ miệng ông ta!
Không phải chuột mà tiếng kính thưa của chủ toạ chặn ngang lời Hồng, đẩy Hồng dịch lui ra. Toàn thân Hồng chuyển sang tư thế ngồi trịnh trọng, hai tay chắp vào nhau đặt im như bị chốt đinh trên mặt bàn.
Ông không mệt nhưng sao đầu óc u u mê mê, không biết mình nên phải làm gì, nên nghĩ về điều gì. Biết mọi người đang nhìn mình lạ lẫm nhưng ông thực sự không điều khiển nổi bản thân. Như bị mắc phải thứ bẫy tình ái, lí trí bảo thoát ra đi nhưng tâm thức lại níu lại. Ảo gác. Như người đi trong lớp sương mù dày đặc, không nhìn thấy phía trước, con người bước đi theo bản năng biết tự định hướng.
Ngày Mĩ phong toả cảng bằng thuỷ lôi, hàng hoá viện trợ phải chuyển bằng đường sắt qua cửa khẩu Lạng Sơn. Công nhân cảng được điều lên đó bốc dỡ hàng. Ngày ấy, hàng lương thực, thực phẩm chất đầy ngập các kho, xếp tràn cả ra đường, rơi vãi khắp lối đi. Gạo mang theo gần hết, cả đội phải nấu cháo. Đói. Nhưng không ai động chạm tới hàng hoá của nhà nước. Ông phải vào bản mua rau xanh. Âu cũng là cơ duyên để lần đầu và cũng là lần duy nhất trong đời ông đi lạc trong sương mù.
Bông hoa dong riềng đỏ như đốm lửa bập bùng cháy trên mặt lớp sương mù trắng sữa, bất ngờ hiện ra ngay trước mặt. Diễn dò dẫm bước lại gần. Chỉ một vài bước chân mà sao mỗi khi bước tới gần bông hoa lại biến mất. Rồi ngay sau đó lại thấy xuất hiện ở phía trước. Diễn khua tay vào lớp sương mù tìm. Chỉ một cái chớp mắt, bông hoa lại thấy hiện lên phía sau. Nó như đang bập bềnh trôi trên mặt sông. Xa dần. Tiếng suối gõ nhịp róc rách đều đều. Diễn bị ảo giác hay bị mắc phải bùa mê của đồng bào dân tộc giăng trước nương rẫy để xua đuổi kẻ xấu như mọi người kể.
Diễn định thần xác định vị trí. Xung quanh chỉ thấy liền một mảng xanh nhờ. Ngọn núi như bị đẩy ra mãi xa, mờ ảo. Dưới lũng, sương mù bị cô đặc thành khối trắng xốp, trôi bồng bềnh. Con đường dưới chân thành thứ keo loãng lúc bị chảy dài, lúc thì vón lại, có bước đi phải dè chừng lún sụt.
Rồi một tầu lá dong bất ngờ xuất hiện ngay trước mũi chân Diễn vừa bước tới. Sương mù dường như không hề giăng trước tầu lá, màu xanh sậm hơn gần như chuyển sang màu chàm, nhìn rõ từng gân lá. Diễn rùng mình, không còn tình trạng ảo giác nhưng lại thấy nao nao nhớ. Anh em trong tổ giờ này chắc đang ngóng chờ Diễn về. Mấy giờ rồi nhỉ? Cảm giác như Diễn đã xa mọi người lâu lắm. Tết? Đúng rồi, chỉ còn nửa tháng nữa là tết. Tầu lá dong khiến Diễn nhớ tới ngày tết, nhớ tới những người thân. Mải làm để giải phóng nhanh hàng hoá nên không ai để ý tới năm cũ sắp hết, tâm trạng ngóng chờ ngày tết cũng bị lãng quên trong nếp sống quen thuộc của con người. Tầu lá dong nhắc Diễn nhớ tới thời gian.
Về thôi! Nhưng đi đường nào?
Một đám lá dong bất ngờ xuất hiện ngay trước mặt. Cắt một ít để tết này gói bánh chưng. Được hơn hai chục lá. Không đủ. Diễn bước tiếp. Những vạt lá dong ngày càng rộng hơn. Rồi bạt ngàn. Sương mù dâng cao lên để thảm xanh trải dài ngút ngát. Những tầu lá đứng lặng phắc, ngạc nhiên theo dõi từng động thái của một sinh linh đang rón rén bước vào ngôi nhà của chúng.
- Đứng yên, giơ tay lên!
Tiếng quát bất ngờ như từ dưới lòng đất vọng lên. Tiếng quát được không gian tĩnh lặng cộng hưởng rền vang làm những tầu lá dong rạp xuống, run rẩy. Làm Diễn khuỵ chân, ngã xoài xuống những tầu lá.
- Nằm im! Không được động đậy!
Lúc này bắt Diễn động đậy được cơ thể mới là khó. Toàn thân như bị bó cứng trong nẹp sắt, không khí dồn nghẹn cứng nén cục yết hầu đau nhói. Thần hồn Diễn hoảng sợ vo tròn như con cuống chiếu còn biết diễn tiến gì đang xoay vòng xung quanh mình.
Đến khi những vòng dây thừng thiết chặt cổ tay, bả vai bị vặn ngược đau nhói Diễn mới định thần nhận ra tình cảnh của mình. Những nòng súng kíp đang chĩa vào Diễn sẵn sàng nhả đạn. Những hình hài con người với bộ mặt căng thẳng, ánh mắt cảnh giác không thân thiện.
- Tôi làm sao?
Không ai trả lời Diễn. Lạnh tanh bóng người. Lạnh buốt không gian. Lúc này sương mù không làm Diễn u mê mà là những bóng người căm cắm bước ngay cạnh đầy bí ẩn. Họ đưa Diễn đi đâu mà sao con đường hun hút như xuyên vào lòng núi. Bất trắc.
Đúng là những người ấy đưa Diễn vào trong lòng núi. Nhưng Diễn thấy yên lòng hơn khi một người mặc quân phục xuất hiện.
- Anh là ai? Người mặc quân phục hỏi.
- Em là Diễn ở đội bốc xếp của cảng tăng cường lên làm hàng.
- Thật không? Sao lại đi lạc vào khu vực này?
- Em vào bản mua rau cho tổ, không biết sao như bị mê hoặc khi nhìn thấy bông hoa dong riềng, cứ đi theo nó.
Người mặc quân phục cười thân thiện. Có lẽ anh ta cũng đã từng gặp phải những giây phút như Diễn.
- Nếu hôm nay tiểu đoàn trưởng ở nhà thì lý do cậu đưa ra không thuyết phục đâu. Bây giờ thế này, tiện xe tôi đưa cậu về ga để mọi người xác nhận, nếu đúng không sao, nếu không đúng sẽ đưa thẳng lên tỉnh đội.
Trong cuộc đời, được hưởng trọn những phút bồng lai tiên cảnh bất ngờ gặp được khó lắm, chàng Từ Thức ạ, đừng vỡ mộng đấy nhớ. Đó là lời chào của người mặc quân phục khi chia tay Diễn.
“Biết ai là người tri kỷ!” Ông viết vào sổ. Viết gì nữa nhỉ? Viết gì về con người mới gặp được một lần ấy...
- Này!
Cú huých của Hồng khiến ông giật nẩy người, vội lấy tay chặn kín dòng chữ vừa viết ra.
- Ông viết gì mà chăm chú thế?
- À!...!
- Tôi nghe chúng nó nói, ông viết nhật ký? Có tâm sự gì rủ bạn bè ra quán giãi bày, già rồi viết những thứ ấy thanh niên chúng nó cười. Chúng nó gọi ông là lẩm cẩm, là giở chứng.
Đúng là đêm qua có người rình sau lưng ông xem trộm chứ không phải chuột. Linh cảm của ông chính xác. May mà ông lật luôn ra mặt giấy trống, chưa viết ra điều ông muốn viết.
Tiếng vỗ tay vang rền. Xen lẫn cả tiếng hú như fan của ca sĩ cổ vũ buổi biểu diễn trên sân khấu ca nhạc.
Phần báo cáo của ban chấp hành đoàn thanh niên nhiệm kỳ cũ đã xong.
Ông không nghe được câu nào của bản báo cáo. May là nhiệm vụ của ông không liên quan tới hoạt động của đoàn thanh niên, nên không phải có lời đánh giá nhận xét. Có được mời lên nói ông cũng chẳng sợ. Tìm được bảo bối rồi.
Đến phần đóng góp, xây dựng cho bản báo cáo. Xin mời toàn thể các đồng chí đoàn viên thanh niên tập trung bàn luận sâu vào vấn đề trọng tâm của bản báo cáo để tránh lãng phí thời gian, còn nhiều vấn đề khác cần giải quyết trong buổi sáng nay, tiếng đại diện đoàn chủ tịch dẫn chương trình rắn rỏi, dứt khoát.
“Tính cách anh này mạnh mẽ. Hình như ở tổ hai đội bốn. Trong công việc nhanh nhẹn, nhiệt tình”
Tiếng bàn luận lào xào như tiếng gió qua rặng cây.
Trang giấy trước mặt đang trong dần. Ánh sáng sẽ bừng lên, chiều sâu sẽ hiện ra. Nhưng đây là trang giấy trắng, liệu có thấy được không gian ba chiều không nhỉ?
“Nó vật người nằm ngửa bụng, mắt nhìn lên chiếc đèn màu đỏ trên trần nhà, bốn chân quắp lại cong như dấu hỏi. Trong đầu nó đang có câu hỏi thật: Mình là mèo hay là chuột nhỉ? Nó vùng vằng: Hỏi vớ vẩn, mồm tròn tròn này, có nhọn đâu mà là chuột. Là râu này. Nhưng chuột cũng có râu. Tai nhọn này. Nhưng chuột cũng có tai nhọn. Chẳng lẽ mình là chuột thật. Ngu quá, kêu lên là biết ngay. Chuột không thể kêu meo. Mèo không thể kêu chít. Nó khẽ khàng kêu. Một tiếng gừ rin rít trong cổ. Sao không thấy tiếng meo! Mình là chuột thật rồi. Hồi đêm lũ chuột còn chui vào nách mình kêu gừ. Bọn xung quanh gọi nhau bằng tiếng chít của loài chuột. Không! Mình không thể là chuột! Là chuột hèn lắm. Sống chui sống rúc, nhìn thấy bóng con người là chạy thục mạng. Nó cố gào thật to. Biết ngay mà, có tiếng meo đấy thôi. Nhưng sao mình nói tiếng meo bây giờ khó thế. Hay mình là chuột thành tinh đang tập nói tiếng mèo?”
Ông buông bút đọc lại. Quái, ông viết gì thế này? Thực sự trong đầu ông không nghĩ tới những câu chữ này, trí não ông không hề có biểu hiện điểu khiển bàn tay mình phải viết ra những câu chữ này. Mù mờ như lạc vào không gian ba chiều trên mặt giấy. Hay mình lẩm cẩm, giở chứng. Ông bật cười.
- Cười gì đấy? Hồng huých vào cạnh sườn ông hỏi.
Ông lơ ngơ nhìn xung quanh. Hội trường sao im lặng thế. Cứ như trước bão bao giờ gió cũng lặng.
- Họp đến đâu rồi? Ông hỏi lại Hồng.
- Ông như người mất hồn. Chắc chắn bị tai biến nhẹ. Mai đi khám bệnh xem thế nào, không là nguy đấy. Này, sắp đến lượt ông phát biểu, nhớ nhận xét cho thằng Sửu với thằng Quynh ở đội ông tốt vào. Không thế thì sao đội ông đạt được đội lao động xuất sắc kỳ này.
- Nói thực, thằng Quynh thì mới về, thằng Sửu hoạt động cũng trầm nên tôi không biết nhiều lắm.
- Ở xí nghiệp bao nhiêu năm rồi mà ông lơ ngơ bỏ mẹ, thằng Sửu là cháu tôi, thằng Quynh là con cô Thắm. Cô ấy nhờ đấy.
Ra vậy. Ông bị Hồng bẫy. Lời nhận xét về phẩm chất đạo đức, năng lực công tác của thằng Sửu, thằng Quynh sẽ là khách quan, trung thực qua lời ông. Chúng nó sẽ là những nhân tố tích cực để phát triển cán bộ nguồn. Bởi chúng là những con người hoàn hảo, xứng đáng đại diện cho lớp trẻ, đó là đánh giá của công đoàn. Khách quan nhá. Ông phải nhận xét vậy. Bởi, lúc này ông sẽ là cái loa phóng thanh lại lời Hồng. Phải như vậy. Liệu ông dám có lời nhận xét không ra gì về hai đứa? Ông dám đưa ra lời đánh giá không tốt, cho dù điều đó có là sự thật thì bọn trẻ dưới kia tin lời ông? Ông sẽ bị tiếng xấu, rằng là ghen tức, rằng là có mối hằn thù, rồi chủ chương gây mất đoàn kết nội bộ..., ngay tại hội trường này. Và hậu quả ngày mai sẽ ra sao. Thằng Năng con ông sẽ thế nào trong đợt kết nạp Đảng viên tới.
Ra vậy. Thắm tìm gặp ông là việc này. Ngày xưa anh bộ đội gọi mình là Từ Thức. Nhưng cuộc đời mình mới gặp cảnh tiên được một lần, đã gặp được người đâu. Chút ảo giác trong tình cảm với Thắm chợt đến, rồi đi nhanh quá. Chàng Từ Thức ngoảnh lại thì đường lên tiên cảnh đâu mất rồi, rõ ràng vừa đi qua mà như chưa từng có. Lạ lùng. Nuối tiếc mà không định hình được mình nuối tiếc về con đường nào. Con đường của người trần tục xưa kia hay con đường tiên cảnh. Sao Thắm không gặp ông mà phải thông qua Hồng. Cô ta là thế ư? Biết dựa vào cái bóng thực chứ không phải cái bóng ảo của ông. Chức chủ tịch công đoàn đội không có thực quyền tham gia cùng vận hành guồng quay của xí nghiệp. Lời nhận xét của ông mà quan trọng ư? Điều này ông không hề bị ảo giác chi phối để rồi tự huyễn hoặc mình mà sinh ra hãnh diện. Ông chỉ như mảnh áo khoác ngoài để khoe mẽ.
“Đói!” Con vật ngoác miệng gào lên. Lũ chuột xung quanh giật mình co người trong tư thế phóng chạy. Đúng là nhát như chuột ngày. Con vật cười rung râu. Nó đủng đỉnh đi đến chỗ để thức ăn. “Núng nính là núng nính ơi!” Lũ chuột rinh rích cười. Nói véo von như hát. Chúng nó bêu xấu mình, con vật ngượng ngùng cúi đầu sát đất giấu mặt. Những khối thịt nần nẫn, rung rinh theo nhịp chân bước.
Không còn một mẩu thức ăn thừa. Cái bát nhựa cũng bị gặm nham nhở. Con vật gào lên. Những tiếng the thé rít trong họng. Lũ chuột lại một phen giật mình, chạy tản ra nấp vào mọi ngóc ngách.
“Đói!” Tiếng gào của con vật yếu ớt. Âm thanh có lẽ chưa qua tầm chân với đã bị rớt xuống, tắt lịm. “Đáng thương!” Lũ chuột lại đồng ca. Con vật ngã vật người ra nền nhà, thân hình khoanh tròn như một con số 0. Đúng. Nó đang là con số 0. Không còn thức ăn. Không cất nổi tiếng gào thảm thiết khiến lũ chuột bất nhân kia có động lòng bố thí cho cái gì đấy cũng được để tọng vào trong dạ dầy. Chỉ có lũ đấy ăn hết thức ăn của nó. Mấy ngày nữa chủ nhà này là con người mới về? Đói không chịu nổi nữa rồi. Đúng rồi, nó là mèo! Trước khi đi, chủ nhà dặn nó, có đói thì rình bắt chuột mà ăn. Chuột ở đây sẵn lắm. Chỉ có mèo mới săn bắt chuột! Mình là mèo!
Con vật cố cất cái đầu tròn như quả bóng nhìn lũ chuột. “Giết!” Con vật gào lên. Lũ chuột lại một phen hoảng hồn phi thân vào bóng tối, ẩn nấp. Nhìn kìa, chạy đuổi sao mông lại chổng ngược lên thế, không nhấc nổi chân à. Đói đây mà. Đáng thương! Lũ chuột ra khỏi chỗ nấp, lò dò tiến tới con vật. “Đói hả? Sao không nói tử tế, chúng tớ đầy thức ăn. Ăn không? Có thì gật đầu.” Lũ chuột lại chạy tản vào các góc tối. Mỗi con lôi một thứ thức ăn đẩy sát miệng con vật.
Chúng nó là chuột đích thị. Sao lại thân thiện với mình như đồng loại thế? Thế thì mình là chuột?
- Này! Ông tỉnh táo lại chưa?
Ông gật đầu.
- Chuẩn bị phát biểu.
- Đến đâu rồi?
Tiếng người chủ trì đại hội:
- Xin mời đồng chí Diễn! Là chủ tịch công đoàn, với chức năng theo dõi sát sao tâm tư tình cảm, nguyện vọng và bảo vệ quyền lợi của người công nhân, đồng chí có nhận xét gì về đồng chí Sinh và đồng chí Quynh hiện đang là ứng cử viên cho ban chấp hành nhiệm kỳ tới của đoàn thanh niên xí nghiệp. Những lời nhận xét trung thực của đồng chí sẽ là cơ sở cho phần bầu cử của đại hội được công khai, minh bạch.
Hồng ghé sát vào ông hỏi:
- Còn choáng không?
- Choáng!
- Gắng lên. Nhớ nói cho đúng trọng tâm.
“Nói thật, tôi không choáng như ông nghĩ.” Ông muốn nói thẳng với Hồng như thế. “Chính ông dồn tôi vào thế bí này mới khiến tôi choáng.” Những câu chữ lần này ông hoàn toàn chủ động được ngòi bút, biết mình viết gì, muốn sắp đặt câu chuyện ra sao. Lời nói của người chủ trì cuộc họp khiến ông choáng. Anh ta nói rành rẽ quá. Rành rẽ theo đúng những công thức được lập trình sẵn cho quy chuẩn một đại hội. Và anh ta còn nhấn mạnh rành rẽ cái tên người được nhắc tới. Bắt ông phải hiểu rành rẽ có những ai đang ngồi dự buổi đại hội này và phải nói thế nào cho phải.
Sao đây? Phải thoả hiệp? Những câu chữ đêm qua không dám viết ra rồi sẽ không được viết ra?
Hơn mười năm chủ tịch công đoàn nhưng ông chưa một lần tranh đấu. Ông được đánh giá là chủ tịch công đoàn mẫu mực về phẩm chất đạo đức, sát sao với quần chúng và hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Lần này chăng? Mình còn ba năm nữa về hưu, sẽ hạ cánh an toàn. Chẳng lẽ...!
- Đề nghị đồng chí Diễn cho ý kiến.
- Sao thế? Ông làm thế này là phá đại hội. - Hồng thì thào vào tai ông.
- Vâng, tôi xin lỗi, có lẽ do sức khoẻ không được tốt. Tôi xin được nói ngắn gọn thế này, hai đồng chí ấy có chí phấn đấu, tôi xin ủng hộ.
Chưa cần biết ông đã nói hết, Hồng đứng phắt dậy, nói nhanh:
- Xin phép đại hội, đồng chí Diễn có bị choáng nhẹ nhưng vẫn gắng chịu để theo dõi sát sao diễn biến đại hội của chúng ta, để sau có tài liệu xây dựng cho mối liên kết giữa các tổ chức đoàn thể trong xí nghiệp có những hoạt động được hiệu quả hơn. Thay mặt lãnh đạo tôi xin biểu dương nỗ lực của đồng chí. Mời đại hội tiếp tục.
*
* *
“Tiếng động gì to thế, chúng mày?” Con vật được ăn no, hỏi dõng dạc. “Chủ nhà về!” Lũ chuột đồng thanh hô rồi chạy biến qua cửa sổ ra sau nhà. Con vật cũng phóng người chạy theo lũ chuột. Nhưng nó không thể nhẩy lên tới cửa sổ. Đầu nó đâm vào tường. Trong mắt nẩy những ra những đốm sáng lấp lánh, quay tròn. Mũi âm ấm và có cái gì đó chảy buồn buồn xuống mép.
Cũng may là cửa sổ cao không qua được. Chạy theo lũ chuột là một sai lầm. Từ trước tới nay nó vẫn sống chung với chủ nhà là con người cơ mà. Lát nữa sẽ hỏi con người xem mình có phải là mèo.
“Đau!” Con vật dụi cái mũi loen ngoen máu vào chân chủ nhà. “Ôi chao! Con vật bé bỏng của tôi, làm sao thế này?” Nó ngúc ngoắc cái đầu như con sâu đất, nhìn vào mắt con người. Tự nhủ, chỉ có người mới bế mèo lên thế này, nhưng sao không nựng là mèo con mà là con vật. Bà chủ khảng định một câu thôi cho tôi đỡ áy náy.
“Có phải mày ở nhà đánh nhau với lũ chuột phải không?
Con vật ngúc ngoắc cái đầu như con sâu đất.
“Tội nghiệp! Chuột ở xóm này như thành tinh. Mày dũng cảm lắm. Ra sân chơi, tao còn phải thu dọn bãi chiến trường kia.”
Con người đặt nó xuống, xoa vào mông nó.
“Béo, đít tròn như quả bưởi thế này thì đực cái sao được nữa. Nhớ đừng chạy ra đường, lạc vào quán đặc sản thì chết cha mày.”
Quả là cái mông của nó to thật. Lúc lắc. Lặc lè. Mệt mỏi vì mông. Đực cái là gì cơ chứ? Tại cái mông to cho nên mình không hiểu khái niệm đực cái là gì à?
Nắng. Nhức cả mắt. Tìm chỗ mát nằm thở đã. Khó thở quá. Con vật núng nính thân mình đi về phía bụi tre. Nó bới lá tre khô làm tổ nằm. Đất chỗ này mềm thế. Cái hố đã cao hơn người nó mà hình như càng bới đất lại càng lún sâu hơn. Rồi bỗng dưng cả người nó bị tụt hẫng xuống. Một cái hang. Nó hoảng sợ bám vào thành hố trèo lên. Vuốt nó găm chặt vào đất, dùng hết sức kéo người lên. Không thể được. Đất mềm quá và nó không đủ sức kéo thân hình nặng nề của nó lên được. Đất cùng lá tre khô rào rào xối xuống đầu nó. Mắt cay xè. Miệng đắng chát. Nó gào lên, gọi chủ tới cứu. Cổ họng nó đau rát. Nó bất lực, nằm thở. Thể nào chủ không thấy nó về sẽ đi tìm.
“Lích rích. Lích rích” Tiếng gì thế? Chuột gáy. Sao trong lúc nguy kịch trí não nó lại trở nên minh mẫn, biết đấy là tiếng chuột gáy. Hay mình là chuột? Đích thị đây là hang chuột. Hang chuột sao mà to thế? Mình đi vừa thì đích thị mình là chuột. Con người bây giờ nuôi chuột làm cảnh không ít. Là con gì thì cứ vào sâu bên trong xem sao.
“Này, chúng mày nhẩy lên lưng nhau làm gì thế?” Con vật thấy từng đôi chuột nhẩy lên ôm ngang lưng nhau. Lạ lắm. Con nào cũng kêu rinh rích. Sung sướng gì mà phải rên rẩm. Có đôi buông nhau ra nằm khoanh tròn giống như nó nằm lúc đói hồi sáng.
“Tao chơi với?” Con vật thấy rạo rực, phấn khích với trò chơi của lũ chuột.
“Mày về tìm cùng loài mới chơi trò này được”
“Trò này là trò gì?”
“Trò đực cái”
Ra vậy, trò đực cái mà con người khi nãy nhắc tới là thế này đây. Nhìn lũ chuột kìa, như cuồng như ngộ xoắn vào nhau. Sao chân tay mình run thế. Có lửa đốt trong người hay sao nóng râm ran. Không chịu được nữa, còn đứng đây mình sẽ lại ngã lăn quay ra mất.
Con vật bất chợt gào lên “me..eo...eo...éo!”. Ơ hay, sao tiếng meo bây giờ phát ra sao dễ thế. Nó bươn nhanh ra khỏi hang. Chỉ một lần nhún, nó bật lên khỏi cái hố mà khi nãy cố mấy cũng không qua nổi.
Trời đã tối rồi. Lâu không đi đêm, mắt nhìn không quen bóng tối. Đường về nhà lối nào? Nó mở căng mắt, nghênh tai lắng nghe.
“Ma...ào...ào!” Ai kêu đấy? Làm sao mà gào sót xa thế? Chờ tôi. Tối quá, đứng yên đấy, tôi biết đằng ấy ở chỗ nào rồi.
Nó dò dẫm từng bước chậm chạp trong bóng tối. Kia rồi. Làm sao cái đuôi đằng ấy cong lên như dấu hỏi thế.
“Đằng ấy vừa gào đấy à? Làm sao thế?”
Con vật kia không trả lời, tiến lại gần dụi đầu vào cổ nó. Êm ái! Thích thật! Nó cũng dụi đầu lại vào cổ con kia. Êm ái! Thích thật!
“Đằng ấy là gì?”
...!
“Từ từ, hỏi một câu đã. Đằng ấy là mèo à?”
“Meo!”
“Meo!”
Hai đứa quấn vào nhau.
Mình là mèo thật!
“Meo!”
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét